Voorbij de fijngrens - George Verwer

Dit boekje van George Verwer, oprichter en directeur van Operatie Mobilisatie, OM, is al wat ouder. Ook is het niet zo dik. Het leest snel weg, maar is toch boeiend: het geeft in kort bestek een aantal fundamentele inzichten over zending weer. Eigenlijk is dit ook een soort van geestelijk testament, net zoals de boeken van Stott (deze en deze) die ik eerder besprak. Het fijne van dit soort publicaties is dat de auteurs in grote lijnen samenvatten wat hun geestelijke overtuiging is geworden tijdens hun bediening zodat je een goed overzicht krijgt van wat hen ten diepste bezig houdt.

Interessant is ook dat Verwer, net als de boeken van Kurosaki en Bilezikian die ik eerder besprak, hamert op eenheid en verdraagzaamheid tussen christenen. Net als Stott maakt hij onderscheid tussen essentiële en minder essentiële zaken en roept hij op niet te strijden over minder essentiële zaken maar de verschillen tussen kerken te respecteren. Dwars door alles heen klinkt zijn oproep om niet te treuzelen, maar te gaan en gehoorzaam te zijn aan de stem van God, die mensen roept om Hem te dienen, waar ook ter wereld.

De doelgroep van het boekje bestaat zowel uit de leiders van gemeentes van waaruit mensen worden uitgezonden als degenen die Gods stem om erop te gaan hebben gehoord, maar beter willen begrijpen wat dat betekent. Door het hele boek heen noemt Verwer tal van titels van relevante boeken die gebruikt kunnen worden om meer te lezen over wat hij aangeeft.

Het vertrekpunt van Verwer is het besef dat de genade die wij hebben ontvangen van Christus, gedeeld moet worden met anderen, dat het erom gaat anderen te dienen en op te bouwen. Het vereist een genadevolle, ruimhartige houding van ons die eenheid brengt en geen verdeeldheid. In zijn algemeenheid lijken christenen soms meer waarde te hechten aan minder belangrijke punten dan aan de eenheid en realiteit die we in Christus hebben. Verwer noemt een paar uitgangspunten waarin genade voor elkaar doorklinkt:

• Hoffelijk over ons werk en dat van anderen spreken. Het is heel makkelijk om negatief te zijn over andere bedieningen of werkers. Met name leiders doen dat vaak. Het is belangrijk de feiten te kennen voordat er iets gezegd wordt, en niet af te gaan op geruchten. Het evenwicht tussen waarheid en liefde en lastig, maar onvoorzichtig spreken leidt tot grote schade. In het Lichaam van Christus ben je soms schuldig tot je onschuld bewezen is, in plaats van andersom. Maar er is niet alleen genadeloze kritiek, er is ook veel overdrijving. Het is belangrijk juiste gegevens te geven en geen fictie.
  Er zijn eigenlijk twee neigingen die genade in relaties torpederen. De ene is vergelijken (terwijl we allemaal uniek geschapen zijn), de andere is overheersen. Overheersen komt zelfs voor bij gemeentes die ooit een eigen weg zijn gegaan om zelf invulling te kunnen geven aan het gemeenteleven. Maar na verloop van tijd zijn zij soms onbuigzamer geworden dan hun oorspronkelijke gemeente.
  Op basis van Filippenzen 2 moeten we ruimhartiger worden en ook de acties en organisaties van anderen in het Lichaam accepteren. Zendingsleiders moeten positief zijn over de plannen van anderen, en ook meedragen in noden (financieel, praktisch en gebed)
• Genade bij een echt meningsverschil, bijvoorbeeld over hoe invulling te geven aan de Grote Opdracht. Belangrijk is te beseffen dat er geen sprake is van of/of, maar van en/en: tentenmakers én fulltime zendelingen, mensen uit het Westen én lokale zendelingen. Maar ook de kwaliteiten van een zendeling kunnen tot meningsverschil leiden: alleen hooggekwalificeerden of onervaren kortverbanders? In feite zijn beide nodig en beide verdienen waardering

Iedere christen is geroepen om te getuigen. Iedereen moet invulling geven aan de Grote Opdracht. Getuigen is een kwestie van zijn en doen. Je bent getuige door het leiden van een godvruchtig leven, op de plek waar je bent. Maar het is niet de bedoeling dat "de einden der aarde" vergeten worden. Ook moet niet vergeten worden dat de belofte is dat dit gebeurt in "de kracht van de Heilige Geest". Het is de Heilige Geest die bepaalt hoe zendingswerk gedaan moet worden. Het betekent ook dat het werk gedaan wordt door mensen met hun zwakheden.
Wie reageert op het zendingsbevel moet twee manieren van denken en handelen ontwikkelen:

• de vastbeslotenheid om op te staan en door te gaan na ontmoedigingen. Wie bij zending betrokken wordt krijgt te maken met fouten, mislukkingen en zonden. God zal je mislukkingen gebruiken om je terecht te wijzen en op te bouwen en mogelijk om je op een alternatief plan voor je elven te wijzen.
• een pro-actieve houding ontwikkelen. Dat betekent: besluiten nemen en handelen. En het betekent ook niet teveel wachten en blijven denken en voelen. Dat maakt veel christenen passief. Er is een opdracht, een bevel en een roeping. Christenen moeten hun eigen verantwoordelijkheid op zich nemen en persoonlijk betrokken raken bij zending, wat hun plaats ook zal zijn. We moeten naar beste kunnen en op de meest strategische manier ons deel van de Grote Opdracht vervullen: als iemand die gaat of als iemand die steunt.

Wie de zending ingaat, zal de kosten moeten berekenen. Verwer geeft vier waarschuwingen:

1. je zult vaak intens verdriet en veel teleurstellingen hebben
2. je zult tegenover financiële druk, strijd en problemen komen te staan
3. je zult ontdekken dat het eenvoudig is met een project te beginnen, maar ongelooflijk moeilijk het vol te houden
4. je zult er achter komen dat in de christelijke wereld gemakkelijk bittere wortels opschieten, vooral als er geen geld meer is

Maar er is ook veel plezier en zendelingen weten als geen ander wat het is om uit genade te leven. Al met al wordt je geroepen om een beslissing te nemen, maar die beslissing neem je niet alleen. Die neem je door te bidden, te praten met anderen en je roeping stap voor stap te ontdekken. Iedereen is betrokken bij het bereiken van de einden der aarde, wat je speciale taak bij dat grote doel ook is.

Verwer signaleert een groot tekort aan leiders. Niet alleen bij christelijke organisaties, maar ook in de seculiere wereld is de behoefte aan leiders groot. Daarom is leiderschapstraining belangrijk. Leiderschapstraining begint met de jeugd.
Waar Verwer op hamert bij leiderschapstraining is de eigen geestelijke ontwikkeling van de leiders: leiders moeten vervolgens ook in hun relaties met anderen al het mogelijke doen om op te voeden, op te bouwen en menen te helpen om meer en meer gelijkvormig te worden aan Jezus Christus. Dus voor leiders geldt: "Wees vervuld met de Geest" (Efeziërs 5:18). Dit is de enige echt onmisbare eigenschap voor leiders. In het boek Handelingen blijkt dat het zendingswerk van de gemeente volledig onder de leiding van de Heilige Geest staat. Zo moet het ook zijn voor christelijke leiders; niet door het zoeken van steeds nieuwe ervaringen maar door het ervaren van de dagelijkse leiding van de Geest.

In het derde hoofdstuk gaat Verwer in op de harde werkelijkheid van leiders. Een eerste belangrijk aspect van leiderschap is het winnen van de loyaliteit van anderen. Loyaliteit is moeilijk, om verschillende redenen.

1. Ten eerste is er veel dat de aandacht van christenen vraagt, en wereldevangelisatie dreigt slechts één van die dingen te worden, in plaats van hét belangrijkste.
2. Ten tweede worden veel mensen aangetrokken door extreme theologie, die slechts één antwoord geeft op de problemen in de wereld.

Verder zal er een zekere mate van onderdanigheid nodig moeten zijn en een acceptatie van lijden. Het lijden van deze wereld beïnvloedt ook de kerk. Verder moeten leiders de moed hebben om aspecten van verdeeldheid in de kerk onder ogen te zien, en daar eerlijk over durven zijn. Er is nog veel menselijke dwaasheid in kerken en het is niet de verwachting dat dat op korte termijn verdwijnt. En natuurlijk staan leiders aan veel verleiding bloot, met name op het gebied van seksualiteit. Interessant is dat Verwer daarbij het boek van Perkins aanbeveelt, dat ik hier besprak. Van belang is ook dat leiders zich de beperkingen realiseren van hun eigen zwakheid en van hun medewerkers, waardoor het allemaal niet zo snel gaat als zij zouden willen.
Evenwicht in het leven van leiders is daarom belangrijk. Er zijn veel tegenstellingen te formuleren voor het leven van een leider. Verwer noemt er zeven.

1. Evenwicht tussen geloof en gezond verstand: van zendingsleiders wordt vaak een roekeloos en gedurfd geloof verwacht, maar verantwoordelijkheid houdt ook bezinning realisme in.
2. Evenwicht tussen discipline en vrijheid: Regels hebben een zeker belang, net als discipline. Maar leiders moeten letten op hun communicatie van de regels.
3. Evenwicht tussen autoriteit en gemeenschap: Er moeten leiders met autoriteit zijn, maar ook toezicht op het gezag van een sterke leider.
4. Het vaststellen van prioriteiten: evenwicht in het verdelen van de tijd tussen jezelf en anderen, familie en niet-familie, werk en vrije tijd. Er moeten mensen zijn die leiders helpen bij het bepalen van de juiste prioriteiten.
5. Evenwicht tussen eerlijkheid/standvastigheid en verbrokenheid/zachtmoedigheid. Verbrokenheid betekent het toegeven van ongelijk en het vragen van vergeving. Leiders moeten intimidatie kunnen weerstaan en geen ongezond laag zelfbeeld hebben, maar tegelijkertijd open en eerlijk durven zijn.
6. Evenwicht in verband met de leer. Hier gaat het weer om belangrijke leerstellingen versus persoonlijke overtuigingen waar ruimte mogelijk is. Er is veel angst om samen te werken bij leiders omdat ze flexibel moeten zijn over hun persoonlijke overtuigingen. Maar het fundament blijft ongewijzigd. Als de wil er is, zijn er veel compromissen mogelijk wat persoonlijke en organisatorische principes en idealen betreft.
7. Evenwicht in Godsbeeld. We kunnen veel doen om God te plezieren, maar we hebben altijd zijn genade nodig.

Het beeld van een zendingsleider is daarom het volgende: iemand die beheerst wordt door de Heilige Geest, niet alleen in zijn gevoelens en zijn persoonlijk geestelijk leven, maar ook in de details van zijn dagelijks leven en zendingsstrategie. Het is iemand die loyaliteit kan schepen tussen de leden van het lichaam van Christus om de wereldevangelisatie te volbrengen. De zes eigenschappen van de leider zijn:

• Een leider heeft visie: wat moet er gedaan worden en hoe kom je daar? Droom grote dromen.
• Een leider heeft fijngevoeligheid en begrip voor de positie en gevoelens van anderen. Het gaat om het karakter.
• Een leider moet een gebedsmens zijn.
• Een leider moet anderen bemoedigen: bij anderen moeten de hoge normen voor christelijk leven aangewakkerd worden. Elk corrigerend woord moet worden voorafgegaan door vele woorden van bemoediging.
• Een leider heeft een hoog peil van communicatie: binnen de eigen organisatie, maar ook om de nood van de wereld in de kerk bekend te maken.
• Een leider moet een lezer zijn. Dat kan ik als schrijver van dit blog natuurlijk alleen maar beamen :-)

In hoofdstuk vier gaat het over mobiliseren voor zending. Want het gaat er niet alleen om dat je zelf enthousiast wordt voor zending, maar ook de rest van de kerk. Iedereen die Jezus liefheeft kan gebruikt worden voor de zending. Binnen Operatie Mobilisatie zijn tienduizenden jongeren gemobiliseerd voor korte of langere tijd in de zending. Verwer onderscheidt zes principes om effect te mobiliseren voor zending.

1. Wandelen met God. De eerste prioriteit is ook hier weer: God kennen, met Jezus wandelen en dagelijks de leiding van de Heilige Geest ontvangen. De Heilige Geest is het hoofd van de zending. En gebed is het hart van alle actie. In Mattheüs 9:37-38, de beroemde passage over de velden die wit zijn om te oogsten, zegt Jezus na die constatering: “Bid dan…”. Mobiliseren voor zending begint op je knieën.
2. Pak wereldevangelisatie zelf op. Vaak wordt dit als een taak van anderen gezien, maar ieder moet het zelf oppakken. Dat betekent eigen prioriteiten stellen en persoonlijke doelstellingen ontwikkelen. Maar ook organisaties moeten beleid ontwikkelen en de kosten berekenen. Wees realistisch, maar ook moedig.
3. Ontwikkel meer kennis over wereldzending. De hoeveelheid materialen hierover zou vertienvoudigd moeten worden. Vooral informatie over de mogelijkheden voor nieuwe werkers is nodig. Dat vergt veel correspondentie met veel organisaties. Mensen moeten de informatie in handen kunnen krijgen zodat ze de open deuren gaan zien. Belangrijk is ook dat de informatie correct is: de statistieken moeten kloppen, verhalen over grote gebeurtenissen tijdens evangelisatie-acties moeten controleerbaar en waar zijn. Onjuiste informatie zorgt voor een gebrek aan vertrouwen in zendingsbewegingen. Informatie-uitwisseling zal organisaties dichter tot elkaar brengen, zeker als er onderling respect is (Filippenzen 2:3).
4. De beschikbare middelen gebruiken. Er is onwaarschijnlijk veel materiaal beschikbaar, en dat mag nog meer zijn. Want elke kans om te mobiliseren voor wereldevangelisatie moet gebruikt worden. Mensen raken geïnteresseerd in wereldevangelisatie en daarna kunnen ze worden meegenomen naar een zendingsconferentie. Ook hierbij geldt: heb respect voor de verschillen en sla bruggen tussen organisaties. Beperk de informatie niet. Verder zullen mensen die geïnteresseerd zijn in zending moeten overwegen een Bijbelschool te gaan volgen. Tot slot moet niet vergeten worden dat mobilisatie vooral nodig is om financiën te genereren; er is een groot gebrek aan concrete ondersteuning voor zendelingen. Heb respect voor de verschillende manieren van fondsenwerving van verschillende organisaties. Ook al is het niet jouw manier, dat maakt het nog niet ongeestelijk.
5. Betrokkenheid bij plaatselijke gemeente. Wie mobiliseert moet aangesloten zijn bij een plaatselijke gemeente. Het valt niet mee dit op een goede manier in gemeentes te doen. Relaties kunnen onder druk komen te staan. Heb oog voor deze processen! Ook de ontvangst van terugkerende zendelingen in gemeentes leidt nogal eens tot teleurstellingen. Het is een uitdaging voor gemeentes hier een goede houding in te vormen.
6. Anderen betrekken bij evangelisatie en bediening. Er is geen onderscheid tussen evangelisatie vlakbij en ver weg. Mensen die een warm hart hebben voor wereldzending zullen ook betrokken zijn bij het bereiken van mensen in hun eigen omgeving. Een tussenvorm kan kortverband werk zijn. Na bijvoorbeeld een zomeractie kunnen mensen terugkomen als ondersteuners van permanente zendelingen of ze krijgen een eigen roeping. Het is belangrijk om mensen naar een ander land te krijgen, om ervaring op te doen, want dat is onderdeel van Gods strategie. Betrokkenheid bij evangelisatie lokaal helpt om de scherpte te behouden voor wereldevangelisatie.

Kortom, het antwoord op de vraag: “Wat heeft mobiliseren voor zin?”, is het vrijmaken van duizenden uren gebed, financiën en arbeiders voor de oogst. Om gemeenten te stichten, ze tot volgelingen van Jezus te maken en ze in hun eigen cultuur te laten evangeliseren om daarna naar andere culturen te gaan. En dit alles om samen Hem voor eeuwig te verheerlijken.

Het vijfde hoofdstuk behandelt de vraag waar toekomstige zendelingen vandaan worden gehaald. Een discussiepunt is of het nog steeds nodig is om zendelingen vanuit de van oudsher zendende Westerse landen uit te zenden. Vaak wordt gezegd dat het efficiënter is om werkers uit eigen landen in te zetten, toerusting van westerlingen is duur en de kosten van levensonderhoud voor westerlingen ook.
Uiteindelijk gaat het om het inzetten van de juiste mensen op de juiste plaats. In veel landen is het goed dat het werk door christenen uit het eigen land wordt verricht, met name wanneer in die gebieden veel kerken aanwezig zijn en veel mensen gemobiliseerd kunnen worden: Zuid-India, Papoea Nieuw-Guinea, Kenia, Brazilië, etc. Maar in sommige bevolkingsgroepen is er nauwelijks een gemeente. Als er geen plaatselijke werkers zijn, is de kennis en ervaring van de van oudsher zendende landen nodig om in veeleisende situaties te worden ingezet. West-China, Afghanistan en andere landen zijn voorbeelden. IN andere landenkan de nationale kerk op culturele gronden de buren niet bereiken, bijvoorbeeld in Bangladesh waar de christenen voornamelijk uit ex-hindoes bestaan. Zij kunnen de moslims niet bereiken. Kortom, soms is het nodig inheemse werkers te ondersteunen, soms moeten zendelingen gestuurd worden en soms beide. Buitenlandse zendelingen moeten alleen naar landen met gevestigde kerken gaan als ze kunnen trainen of een bepaalde specialisatie hebben. Daarbij komt dat zendelingen hun keuzes voor een bepaalde plek nogal eens op subjectieve gronden bepalen: niet waar zij het hardst nodig zijn, maar op basis van getuigenissen van terugkerende zendelingen die doen voorkomen alsof de plek waar zij waren de meest onbereikte plek is. Vaak blijken er dan toch al meer christenen aanwezig te zijn. Jongeren uit het Westen moeten een bredere basistraining krijgen en beter geïnformeerd worden voordat ze hun keuze bepalen. Maar natuurlijk kan het goed zijn dat je toch een roeping krijgt voor een bepaald land. Wees je dan wel bewust van de consequenties voor het type werk dat je gaat doen. Zorg ervoor dat de werkers op de meest strategische positie komen te werken.
Er wordt weleens beweerd dat Westerse zendelingen cultureel ongevoelig zijn. En inderdaad is er vaak gebrek aan bescheidenheid, nederigheid en genade. De hoeveelheid bezittingen die Westerlingen meenemen kan de bevolking in verwarring brengen. Tijdens het selectieproces moet zichtbaar worden of men de houding van een dienstknecht heeft.
Ook de afhankelijkheid van Westers geld kan een probleem zijn. Kerken in zendingsgebieden zullen meer en meer hun eigen werkers moeten ondersteunen. Langzaam maar zeker zal de financiering van inheemse werkers door kerken uit het Westen moeten afnemen. Verwer heeft bedenkingen tegen het in het buitenland laten studeren van inheemse werkers. Hij ziet vaak dat mensen daarna niet meer in hun eigen cultuur kunnen aarden en soms zelfs hun zendingsbediening verliezen. Het verdient de voorkeur mensen de hoogst mogelijke opleiding die lokaal beschikbaar is te laten volgen.
Een laatste punt is het kostenplaatje. Er wordt nogal eens gezegd dat Westerse zendelingen te duur zijn en veel kerken klagen daarover. Aan de andere kant worden voorgangers soms wel goed beloond. Ook hoeven kortverbanders niet heel veel te kosten. Dat de kosten berekend moeten worden staat echter buiten kijf. Daarbij moet onder ogen worden gezien dat de kosten van levensonderhoud ook per land sterk verschillen, de opmerking dat inheemse werkers goedkoper zijn is dus niet per definitie waar. We moeten accepteren dat er grote investeringen nodig zijn om zendelingen voor te bereiden en uit te zenden. De gedachte dat het werken met inheemse werkers een wonder is dat met een kortere goedkopere weg verricht kan worden is een ernstige fout. Belangrijk is te zien dat de Grote Opdracht ons niet alleen oproept ons geld te geven, maar ook onszelf. Dat is niet altijd het meest voordelig, maar wel de grootste demonstratie van liefde.

Het zesde hoofdstuk behandelt het financiële aspect: waar moet het geld vandaan komen. Het krijgen van voldoende ondersteuning is één van de grootste struikelblokken voor het werk op het zendingsveld. Van zendelingen wordt vaak verwacht dat ze “uit geloof” leven, maar dat is een vals onderscheid: het geldt immers voor iedere christen.
De aanpak van het verkrijgen van ondersteuning verschilt nogal eens: alleen gebed, gebed en informatie geven (zoals Hudson Taylor) of gebed, informatie geven en om geld vragen (D.L. Moody). Praten over geld is niet ongeestelijk, maar het kennen van de Bijbelse principes is wel nodig. Neem bijvoorbeeld 1 Korintiërs 9:7-14, waarin staat dat een zendeling een aanstelling krijgt als arbeider voor het werk in het Koninkrijk. Je verdient je loon en je mag betaling verwachten: hetzij een salaris, hetzij gaven van anderen. Het is vaak moeilijk zendende kerken te overtuigen van de waarde van het investeren in dit soort werk. Aan de andere kant beslissen mensen soms dat ze zendeling worden zonder hun plaatselijke gemeente te informeren, waarna ze de kerk bekritiseren omdat die niet met geld over de brug komt. Het is belangrijk je plaatselijke gemeente te betrekken bij het ontwikkelen van je visie. Communicatie van die visie vergt tijd en inzet: ontwikkeling van materialen en het creëren van draagvlak. Maak duidelijk dat het gat om het redden van mensen die verloren gaan. Het blijft een lastige afweging om te bepalen hoeveel nadruk op het concreet vragen om geld moet liggen. Belangrijk is het besef dat het niet geestelijk is om te bidden om financiën. Maar bidden om geld moet met de juiste motieven gebeuren. Hebben we een last voor wereldevangelisatie? Is met de plannen rekening gehouden dat ze God eer zullen geven? En: ben je bereid je levensstijl te veranderen, zodat je eenvoudiger kunt leven? Kan je jezelf beperkingen opleggen? Na gebeden te hebben en actie ondernomen te hebben, moeten we alles aan God overlaten.
Kijkend naar het aspect van geven, is de passage in Handelingen 2 over de eerste gemeente confronterend. Er was daar zoveel liefde, dat men bereid was de eigen bezittingen te verkopen om anderen te ondersteunen. Zoveel liefde is er tegenwoordig maar weinig. Christenen vinden gemakkelijk een excuus voor het gebrek aan geld voor Gods werk. Er kon echter wel eens sprake zijn van een gebrek aan bewogenheid. God dringt bij ons aan op overvloedig geven. Maar veel gemeenteleden zijn bij collectes niet overvloedig, vaak omdat ze geen idee hebben wat hun geld kan doen. God wil dat er dingen gebeuren, maar hij stelt ons verantwoordelijk. Daarom zijn wij het die bepalen of er iets gebeurt of niet. Het gebrek aan financiën is een hoofdoorzaak voor het stagneren van het werk van God. Vaak is er niet eens voldoende geld om jongeren die beloofd hebben de zending in te gaan te begeleiden bij hun eerste stap in die richting. We hebben de materialen niet om hen te helpen hun belofte in daden om te zetten. Er is ook geen geld om potentiële zendingskandidaten te trainen. Er is te weinig geld voor zendelingen op het veld om hun werk effectief te kunnen doen. Er is geld nodig om de kerk in beweging te krijgen om zendelingen uit te zenden en om te bidden voor zendingswerk. Er moet geld beschikbaar komen opdat het evangelie de einden der aarde zal bereiken.


Het slothoofdstuk beschrijft de visie om 200.000 nieuwe zendelingen voor het nieuwe millennium beschikbaar te krijgen. Deze visie werd verwoord door de beweging “AD 2000 & beyond”. De website wordt niet meer bijgewerkt, maar het tekort aan zendelingen blijft, alleen al door de explosieve groei van de wereldbevolking. En in het bijzonder voor het 10/40 raam, de plek waar de meeste onbekeerde mensen wonen.
Het getal van 200.000 nieuwe zendelingen wordt gevormd door de omvang van de taak om de hele wereld met het evangelie te bereiken. Daarbij gaat het niet om 200.000 traditionele zendelingen. Ons denkbeeld over zendelingen moet op vier punten herzien worden, want anders onderschatten we hoeveel mensen nodig zijn om de gestelde doelen te behalen:

• Allereerst keert een hoog percentage zendelingen van het veld terug, om allerlei redenen. Er is dan iemand anders nodig om hun plaats in te nemen. Gemiddeld blijft een zendeling 10 jaar op het veld.
• In de tweede plaats gaan velen als tentenmakers naar het veld. Sommige tentenmakers gaan werken in het Koninkrijk, anderen hebben gewoon een baan in een ander land. Dit onderscheid is belangrijk bij het maken van een schatting van het aantal benodigde werkers. Als we nadenken over het aantal mensen dat we willen uitzenden om getuige te zijn, moeten we echter ook nadenken aan het aantal mensen dat ter ondersteuning nodig is: administrateurs, monteurs, IT’ers.
• Velen gaan als zendeling naar bevolkingsgroepen die al bereikt zijn, waarschijnlijk geldt dit voor 80% van alle zendelingen. Een heroriëntatie is wenselijk, wat helpt is als doel te stellen om allen die zendelingen te ondersteunen die naar pioniergebieden gaan.
• In de vierde plaats hebben we vaak een simplistisch idee van wat zendelingen doen. Belangrijk is echter dat ook sociaal-politieke betrokkenheid deel uitmaakt van onze christenplicht, naast evangelisatie. Een sociale bediening kan in veel gevallen deel uitmaken van de zendingsbediening. Maar onderzoek laat zien dat het voor de gemiddelde zendeling vaak moeilijk is tijd vrij te maken voor de verkondiging van het evangelie aan niet-christenen. Veel tijd gaat zitten in administratie, ondersteunend werk en noodhulp.

Er zijn dus veel menen nodig en als we alles willen doen wat in ambitieuze verklaringen staat, moeten we beginnen met het opbrengen van het nodige geld en de mensen. Anders gebeurt er niets. Het gaat niet om de details wie waarheen gaat, het gaat erom te beseffen dat het niet om 200.000 traditionele zendelingen gaat.

Wereldevangelisatie is niet alleen aan zendelingen gekoppeld, maar aan gemeentes en aan gemeentegroei. De dynamische combinatie van gemeentegroei en zendingswerk zal de doorbraak geven. Want elke gemeente kan groeien en zendelingen gaan uitzenden. Ook nieuwe gemeentes in zendingsgebieden kunnen dit.

Slechts een heel klein deel van het geld van christenen komt bij zendingswerk onder andere culturen terecht. Als we geloven dat het evangelie voor iedereen is, moet die houding veranderen. En dan helpt om de getallen in perspectief te zien. Als er 200.000 zendelingen nodig zijn, betekent dit dat 100.000 gemeentes nodig zijn. Voor West Europa zijn dit 4800 gemeentes, voor Neerland zouden dit 1000 gemeentes zijn. Kijkend naar grootte van de gemeentes betekent dit dat elke gemeente per 500 leden één zendeling uitzendt.

Het is nodig dat er in gemeentes een grotere echtheid ontstaat, christenen moet minder oppervlakkig worden en gehoor geven aan de uitdaging die God geeft. Verder zal er een genadevolle houding moeten ontstaan. Individuen en organisaties moeten ruimhartiger naar elkaar toe worden, anders wordt de visie nooit gerealiseerd. Verder is er meer discipline nodig in het bidden, bestuderen van het woord van God en brengen van financiële offers. Tenslotte moet onze creativiteit en visie niet gedood worden door negatieve gedachtes. God werkt vaak temidden van iets wat in onze ogen een warboel lijkt.

George Verwer - Voorbij de fijngrens. ISBN 9063310064

Eenheid, Integriteit & Trouw - John Stott

Het vorige boek van John Stott dat ik besprak stond wat mij betreft al op eenzame hoogte, maar waarschijnlijk is Eenheid, integriteit, trouw het beste boek dat ik ooit heb gelezen. En waarom? Omdat Stott in staat blijkt in korte alinea’s diepe waarheden over de Bijbel, het evangelische gedachtegoed en de discussies tussen denominaties weer te geven. En daarmee heeft dit boek het karakter dat er alles instaat wat je ooit wilde weten over de Bijbelse kernthema’s die aan de basis van ons geloof staan. Wie dit boek uitheeft duizelt het van zoveel systematisch onderricht. Maar het is een boek wat je steeds weer zult pakken om opnieuw te scherp te krijgen hoe je leerstellige fundament eruit ziet. Stott heeft zijn geestelijke testament willen schrijven en dat heeft hij virtuoos gedaan!

Misschien overdrijf ik een beetje. Maar ik zal proberen het belangrijkste van dit boek hieronder samen te vatten. Alles draait daarbij om de drie-eenheid van God de Vader, Jezus de Zoon en de Heilige Geest. Die drie-eenheid blijkt in tal van thema’s terug te komen. Na een uiteenzetting over de evangelische beginselen gaat hij in op de openbaring van God, het kruis van Christus en de bediening van de Heilige Geest. Afsluitend wordt de uitdaging van het evangelische geloof volgens Stott samengevat. Stott geeft zelf aan dat zijn behoefte om dit boek te schrijven voortkomt uit het feit dat de evangelische beweging weliswaar groeit, maar niet in samenhang. Daarom gaat hij op zoek naar wat evangelischen verenigt, een evangelische identiteit dus. Hij wil een stevige trinitaire basis leggen voor het evangelische geloof en dan de vijf punten over bekering, evangelisatie, gemeenschap, opwekking en heiligheid daaraan toevoegen.

Inleiding: Evangelische beginselen
Bij het beschrijven van evangelische beginselen gaat Stott eerst in op wat evangelisch geloof niet is, omdat om één of andere reden de benaming “evangelisch” veel weerstand oproept:

• Het is geen recente innovatie. Het is oorspronkelijk, apostolisch, nieuwtestamentisch christendom. Evangelischen brengen dan ook geen nieuwe leerstellingen in de kerk, maar leren het aloude christendom.
• Het is geen afwijking van de christelijke orthodoxie. Het is middenstroom christendom. Evangelischen onderschrijven de Apostolische Geloofsbelijdenis, maar ook die van Nicea. Als evangelischen in de historie worden alle christelijke leiders beschouwd die ultiem gezag toekenden aan de Schrift en verlossing alleen toekennen aan de gekruisigde Christus. Wesley, Whitefield, Wycliffe, Simeon, Wilberforce, Ryle, Finney, Moody en Hodge horen daarbij. En misschien zelfs Augustinus.
• Het is geen synoniem voor fundamentalisme. Dat was het in aanvang wel, omdat het betrekking had op mensen die de fundamenten van het christelijk geloof onderschreven. Tegenwoordig heeft fundamentalisme een aantal obscure trekjes, zich onder meer uitend in wantrouwen tegen geleerdheid (terwijl evangelischen erkennen God ons verstand heeft gegeven en dat we Hem eren als we door wetenschap of door de Schrift nadenken), het beschouwen van de Bijbelse inspiratie als mechanisch (terwijl evangelischen het dubbele auteurschap van Schrift benadrukken: de goddelijke auteur sprak door menselijke auteurs heen), het terugtrekken uit elke gemeenschap die niet tot in detail instemt met hun leerstellige positie (terwijl evangelischen geloven dat volmaakte zuiverheid in deze wereld niet bereikbaar is) en het dogmatiseren van de toekomst, waaronder het zich verliezen in details en het omhelzen van een christelijk zionisme (terwijl evangelischen de persoonlijke, zegevierende terugkeer van Jezus Christus verwachten met een agnostische standpunt over verschillende details).

De vraag wat het evangelische geloof dan wel is begint met het weergeven van de variëteit van de evangelische beweging. Je zou die in zessen kunnen verdelen:

1. Nieuwe evangelicalen (zonder wetenschapsfobie, strevend naar samenwerking)
2. Strikte fundamentalisten (polemisch en compromisloos in hun separatisme)
3. Belijdende evangelicalen (waarde hechtend aan de belijdenis en met verwerping van de hedendaagse leerstellige dwaling)
4. Pinksterbeweging en de charismatischen (benadrukken werk van de Heilige Geest)
5. Radicale evangelicalen (met een sociopolitieke toewijding, strevend naar vereniging van evangelisch getuigenis en sociale actie)
6. Oecumenische evangelicalen (die een kritische deelname aan de oecumenische beweging ontwikkelen)

Maar waarin zit dan de leerstellige overlap tussen deze groepen? Verschillende schrijvers hebben zich daarover gebogen (Packer, Bebbington) waarbij elementen als bekering, activisme, biblicisme, gemeenschap etc. naar voren komen. Toch zit daar vaak een vermenging in van goddelijke en menselijke activiteit (de majesteit van Jezus Christus – de noodzaak van evangelisatie), waarbij de menselijke aspecten de uitwerking van het goddelijke zijn.

Stott stelt voor de evangelische prioriteiten te beperken tot drie: het openbarende initiatief van God de Vader, het verlossende werk van God de Zoon en de transformerende bediening van God de Heilige Geest. In feite kan je beginnen bij het evangelie, die zowel onze theologie (evangelicalisme), onze activiteit (evangelisatie) betekenis geeft. Hij noemt dit het trinitaire evangelie, dat zich aan de hand van drie fundamentele uitgangspunten laat omschrijven.

• Het evangelie is de openbaring van God. Het is geen menselijke wijsheid of wijsheid van de wereld, maar Gods wijsheid (1 Korintiërs 1: 17, 20, 24 en 2:7). Het is de geopenbaarde waarde, het goede nieuws van God de Vader voor de wereld.
• Het evangelie is Gods wijsheid en kracht in Jezus Christus, de gekruisigde, hoewel het voor de wereld dwaasheid en zwakheid is. Het evangelie van het kruis is een struikelblok voor moreel zelfgerechtvaardigden. Het vernedert ijdelheid en veroordeelt afgoderij. Het evangelie is…
• Christologisch: het gaat om Christus die voor onze zonden is gestorven, en Hij is opgewekt uit de dood. Het evangelie wordt niet verkondigd als Christus niet verkondigd wordt.
• Bijbels: het gaat om de Bijbelse Christus, de dood en de opstanding worden bewezen door de profeten en de apostelen, het Oude en Nieuwe Testament.
• Historisch: de dood van Jezus, zijn begrafenis en opstanding waren realiteit en een dateerbare historische gebeurtenis.
• Theologisch: de gebeurtenissen hadden ook een reddende betekenis. Hij stief niet alleen, hij stierf voor onze zonden. Hij stierf onze dood en droeg onze straf.
• Apostolisch: het is een wezenlijk onderdeel van de authentieke boodschap ontvangen en doorgegeven door de apostelen.
• Persoonlijk: de dood en wederopstanding van Jezus zijn niet alleen geschiedenis en theologie, maar de weg tot individuele redding.
• Het evangelie wordt effectief door de Heilige Geest. Als Geest van de Waarheid brengt Hij mensen tot geloof in Christus, dankzij het bewijs (menselijke redenering, apologetiek) wanneer Hij hun ogen opent.

Kortom: het evangelie komt van God, draait om Christus en wordt bevestigd door de Heilige Geest. Voor de eerste twee elementen geldt dat zij “voor eens en voor altijd” zijn (in het Grieks: hapax): de voleindiging van Gods openbaring in Christus en van Gods verlossing. Er hoeft niets aan toegevoegd te worden en er kan geen waarheid geopenbaard worden die hier boven uitstijgt. Als het gaat om de bediening van de Heilige Geest dan is deze eveneens voor eens en voor altijd gegeven, maar tegelijkertijd voortdurend en actueel (in het Grieks: mallon). De Heilige Geest is constant en in groeiende mate bezig Christus te tonen en vorm te geven. Christenen moeten constant groeien. Onze rechtvaardiging is voor eens en altijd, onze heiliging moet meer en meer groeien. Het wezen van het evangelicalisme is de combinatie van hapax en mallon: God heeft ons niets meer te geven dan Hij heeft gedaan, maar wij zijn in staat dat meer en meer te begrijpen en toe te eigenen.
Evangelische christenen leggen de nadruk op het Woord, het kruis en de Geest. Aan elk van deze drie wijdt Stott vervolgens een apart hoofdstuk.

Hoofdstuk 1: De openbaring van God
Waarom kennen evangelische christenen gezag toe aan de Schrift, en wat zijn de consequenties hiervan? Om dit te begrijpen is het nodig de woorden “openbaring”, “inspiratie” en “gezag” te onderzoeken.

Allereerst openbaring: evangelische christenen erkennen de redelijkheid van openbaring. Door de kenmerken van God – zijn oneindigheid en heiligheid – kunnen eindige en zondige mensen hem niet ontdekken door eigen onderzoek. We kunnen Hem niet kennen, tenzij Hij het initiatief neemt Zichzelf bekend te maken. En dat heeft Hij gedaan. De Schrift noemt vier soorten openbaring:

1. Algemene of natuurlijke openbaring. Deze openbaring is beschikbaar voor de totaliteit van de mensheid. Zij vindt plaats door de natuur, door de geschapen orde. De geschapen wereld is een ontsluiting van de onzichtbare God (Psalm 19: 1-6, Jesaja 6:3, Romeinen 1:19-20). Maar deze openbaring is niet genoeg. We zien Gods majesteit en schoonheid in de scheppingsorde, maar niet zijn genade. Deze openbaring is oordelend omdat ze onze zondigheid laat zien.
2. Bijzondere of bovennatuurlijke openbaring. Deze openbaring is bijzonder omdat ze voor bepaalde mensen in een bepaalde context is, maar ook omdat ze bovennatuurlijk is (de inspiratie van de Schrift, de vleeswording van de Zoon). De openbaring is ook eindig (voltooid in Christus) en verlossend (voor wie het aanvaardt). Bij deze wonderlijke openbaring is de combinatie van inspiratie en incarnatie essentieel. De climax van Gods openbaring was zijn Zoon, het vleesgeworden Woord (Hebreeën 1:2a). Wij kunnen hem kennen door de Schrift. De Schrift heeft Hem vastgelegd om Hem aan alle mensen van alle tijden te kunnen voorstellen. Gebeurtenis en getuigenis gaan dus samen en zo heeft God het ook bedoeld. Het is vaak een combinatie van daad en woord: er waren veel volksverhuizingen, maar déze uit Egypte was bijzonder. Er waren veel kruisigingen, maar déze was het keerpunt van de geschiedenis.
3. Voortschrijdende openbaring. Goddelijke openbaring betekent niet dat God alles tegelijkertijd duidelijk maakte aan zijn volk. Hij deed dat geleidelijk. En zo wordt toegewerkt naar een zichzelf versterkende boodschap. De offers in het oude testament leerden dat er verzoening gedaan wordt door bloedvergieten. Maar pas bij het offer van Christus kwam deze waarheid werkelijk tot uitdrukking.
4. Persoonlijke openbaring. Als we God willen leren kennen zijn zowel openbaring (een objectieve gebeurtenis: de onthulling van Gods heerlijkheid door de Heilige Geest) als verlichting (een subjectieve gebeurtenis, waardoor je zelf ziet wat werd geopenbaard). Het is alsof een aan een geblinddoekt iemand een schilderij onthuld wordt: eerst moet de bedekking van het schilderij af (openbaring) zodat iedereen het kan zien. Maar bij de betrokkene zelf moet ook de blinddoek af. Evangelische christenen benadrukken dat zonder openbaring kennis van God onmogelijk is. Ook benadrukken evangelischen dat de openbaring waar is, een absolute waarheid. Daarom kunnen evangelischen zich niet verenigen met het modernisme en de Verlichting (die de openbaring door rede verving), noch met het postmodernisme (die een vijand is van absolute waarheden).

Inspiratie is het volgende belangrijke begrip. Inspiratie geeft aan hoe God zich openbaarde bij bijzondere openbaring, namelijk door menselijke auteurs. De Bijbel kent een dubbel auteurschap (goddelijk en menselijk): het is het Woord van God door de woorden van mensen heen. Evangelischen wijzen zowel een fundamentalistische opvatting (menselijke auteurs zijn passief: dicteerapparaten) als een vrijzinnige opvatting (de Bijbel is mensenwerk met hier en daar een flits goddelijke inspiratie) af, vooral omdat de Bijbel er duidelijk over is. Op verschillende plekken wordt de ene keer het auteurschap van God en de andere keer het auteurschap van de schrijvers benadrukt (Handelingen 3:21, Jeremia 1:1-9, 2 Petrus 1:21, Jesaja 1:20).
De Bijbel is het Woord van God, zoals geformuleerd in 2 Timotheüs 3:16, ‘ingeblazen’ door de Heilige Geest. Dat inblazen beschrijft echter het resultaat, niet het proces. Want in het proces zijn mensen niet willoos en passief. Daarom is de Bijbel ook woord van mensen. Dat menselijke acteurs actief waren blijkt uit drie kenmerken van de Schrift:

1. Historische vertelling. Ongeveer de helft van de Bijbel bestaat uit vertelling (Jozua, Koningen, Kronieken, Handelingen, de Evangeliën, etc.). De auteurs hoefden hiervoor niet geïnspireerd te worden; zij deden onderzoek (Lucas 1:1-4) of citeerden stukken (Ezra 1). Men was niet passief. Supervisie van de Heilige Geest bleef nodig, maar eigen onderzoek ook.
2. Literaire stijl. Een mechanisch proces (dicterende Heilige Geest) leidt tot uniformiteit. De Bijbel is het tegenovergestelde van uniforme stijl. Er is verschil in genre (wet, poëzie, verhaal), stijl (elegant, populair) en taal (inclusief eigen woordkeus).
3. Theologisch accent. Elke auteur legde eigen accenten, daarom is Amos de profeet van Gods gerechtigheid, Hosea die van Gods liefde en Jesaja van zijn soevereiniteit. Paulus was de apostel van geloof en genade, Jacobus van werken en Petrus van hoop. De Heilige Geest modelleerde de auteurs en gebruikte hun persoonlijkheid, zodat door elk van hen een onderscheiden en toepasselijke boodschap gecommuniceerd kon worden.
   God heeft dus zo gesproken door de auteurs, dat Hij kon bepalen wat Hij wilde zeggen, zonder de persoonlijkheid van de auteurs geweld aan te doen. De auteurs konden vrijelijk gebruik maken van hun capaciteiten en talenten, maar zonder dat zij de Goddelijke boodschap konden verdraaien.

Een dubbel auteurschap vraagt om een dubbele benadering. Het vereist dat het enerzijds gehoorzaam en eerbiedig gelezen wordt en anderzijds met een kritische geesteshouding. Kritisch wordt hier bedoeld als een houding van onderzoek en beoordeling, niet een houding van afwijzing. Zo is er tekstkritiek (op zoek naar de authentieke tekst), historische kritiek (het historische element in de tekst), etc. Van belang zijn de vooronderstellingen waarmee de Schrift wordt benaderd: zijn die sceptisch en sluiten ze geloof uit, of niet? De eerbiedige houding leidt ertoe dat de lezer luistert naar het woord, zoals Maria (Lucas 10:39) of Samuël (1 Samuël 3:10), en dat de lezer toestaat dat het Woord de lezer onderzoekt, in plaats van andersom. Eerbied en kritiek moeten samengaan, zoals bij Daniël (Daniël 10:12) en Timotheüs (2 Timotheüs 2:7).

Het derde begrip is gezag. Openbaring is het initiatief van God om zichzelf bekend te maken en inspiratie geeft het proces aan dat hij gebruikt. Gezag is het resultaat: omdat de Schrift de openbaring van God is door inspiratie van de Geest, heeft het gezag over ons. Het gezag in de wereld staat de laatste jaren onder druk en gaat gepaard met afnemend gezag in de kerk. Het hele Nieuwe Testament gaat er echter van uit dat de kerk onder gezag staat van de opgestane Heer Jezus Christus. De vraag is hoe dat gezag wordt uitgeoefend. Evangelischen stellen dat het niet gebeurt door het leergezag van Paus en bisschoppen (magisterium) zoals katholieken zeggen, niet door rede en geleerde opinie (zoals vrijzinnigen zeggen), niet door ervaring (zoal charismatischen benadrukken) en niet door traditie (zoals bij Anglicanen een rol speelt). Evangelischen benadrukken dat het alleen door de Schrift gebeurt. Traditie is belangrijk, want de bediening van de Geest begint niet vandaag en er is veel te leren uit de traditie. Rede is belangrijk, want God heeft ons rationeel gemaakt. Ervaring is ook belangrijk, want mensen kennen emoties. Maar rede en ervaring oordelen de Schrift niet. Elke groep eist op dat de Geest van de waarheid hen leidt naar de volle waarheid (Johannes 16:12-13). Maar deze tekst richt zich op de apostelen, niet op de mensen van vandaag. Het is de belofte dat Jezus na zijn hemelvaart alles zou bekendmaken en die belofte werd vervult tijdens het schrijven van het Nieuwe Testament. En tijdens zijn leven op aarde onderschreef Jezus herhaaldelijk aan het Oude Testament, daarmee het gezag van het Woord benadrukkend.

Uitgaande van dit gezag van de Schrift, benadrukken Evangelischen nog drie punten:

• De doorzichtigheid van de Schrift. De essentie van de Bijbelse boodschap is eenvoudig genoeg om door ongeletterde mensen begrepen te worden. Dat wil overigens niet zeggen dat de hele Bijbel eenvoudig te begrijpen is (vond zelfs Petrus, zie 2 Petrus 3:16).
• De genoegzaamheid van de Schrift. De Schrift is genoeg voor verlossing. Dat wil niet zeggen dat mensen niets anders hoeven te lezen en zich niet hoeven te ontwikkelen. Maar voor verlossing is slechts één boek nodig. Het betekent ook dat aanvulling daarop niet mogelijk is – ook niet door hedendaagse profeten en apostelen, die het gezag missen van de Bijbelse apostelen en profeten.
• De onfeilbaarheid van de Schrift, waarmee bedoeld wordt de totale betrouwbaarheid als gevolg van volledige waarheidsgetrouwheid. Het gaat daarbij niet om de vraag of er al dan niet fouten in de Bijbel staan en of daar een antwoord op bestaat, maar om de onderwerping aan de Schrift, aan wat de Bijbel nu leert en aan de verlichting die ons later wordt geschonken.
  Wanneer op deze wijze wordt gesproken over de Schrift, wordt gedoeld op het verlenen van gezag aan de oorspronkelijke tekst, niet aan een bepaalde tekst of vertaling. Daarom is tekstkritiek en onderzoek naar de oorspronkelijke tekst zo belangrijk. Verder gaat het om de Schrift als correct geïnterpreteerd, waarbij de bedoeling van de auteur dominant is. Daarom is hermeneutiek zo belangrijk. Het is de plicht van gelovigen steeds naar de Bijbelse tekst terug te keren en alle interpretaties te herzien. Het is duidelijk dat ons gebruik van de Bijbel (dagelijkse studie, gemeenschappelijk gebed, Bijbelse prediking) in overeenstemming met onze visie erop moet zijn.

Hoofdstuk 2: het kruis van Christus
Aan de basis van dit hoofdstuk staat de stelling van Paulus uit Galaten 6:14 “Ik wil me op niets anders laten voorstaan dan het kruis van Jezus Christus, onze Heer, waardoor de wereld voor mij is gekruisigd en ik voor de wereld.” Zij die Christus volgen moeten geobsedeerd zijn door Christus en zijn Kruis. Tijdens zijn bediening wees Christus al vooruit naar zijn lijden en zijn dood. De dood staat centraal – maar kan nooit los worden gezien van zijn unieke opstanding en zijn unieke geboorte. Want de centrale waarheid van het evangelie is dat door het vergieten van zijn bloed, door zijn opofferende en gewelddadige dood aan het kruis, Jezus met onze zonde afrekende en onze verlossing verkreeg. Er zijn verschillende redenen waarom christenen zich op het kruis beroemen:

• Het is de enige weg tot acceptatie door God. Want het besef van menselijke zondigheid en van de heiligheid van God (en de onverenigbaarheid van die twee) is een essentieel evangelisch kenmerk. De zonde heeft de gehele natuur van de mens verdorven en geïnfecteerd met eigengereidheid en eigenliefde. Het goddelijk beeld in ons is geschonden. Dat is geen oproep tot minderwaardigheidsgevoelens of een schuldobsessie, het is een vaststelling van de realiteit. Evangelischen wijzen verlossing langs de weg van herwonnen gevoel van eigenwaarde af, schuldgevoel voor objectief fout handelen moet erkend en beleden worden. onze gevallen natuur is verwrongen, zelfingenomen en zelfgeobsedeerd, we rebelleren tegen God en willen Hem gelijk zijn. De mens wil autonoom zijn. De mens kan op geen enkele manier aanvaarding winnen bij God. De mens is een zondaar, valt onder het oordeel van God, kan zichzelf niet verlossen en heeft als enige hoop het kruis. De enige reden om de zegen te beërven is doordat Christus de vloek heeft gedragen (Galaten 3:6-14), nog toen wij zondaars waren (Romeinen 5:6-10). Het initiatief ging uit van God, uit liefde voor de mens. Het christelijk leven gaat verder waar het begint, aan de voet van het kruis. Het Avondmaal brengt ons daar steeds bij terug. Wie dit alles ontkent is een vijand van het kruis van Christus (Filemon 3:18).
  Rechtvaardiging door geloof is de rijkste betekenis van het kruis, het is de essentie van Gods verlossende genade. Rechtvaardiging kent eigenlijk vijf aspecten. De eerste is haar bron: het is Gods genade, Zijn onverdiende liefde. Genade is gratis (Romeinen 3:24). De tweede is haar grond: het offer van Christus. Wij zijn gerechtvaardigd omdat Jezus werd veroordeeld (Romeinen 8:1-3). Ten derde haar omgeving: we zijn alleen gerechtvaardigd wanneer we met Christus verbonden zijn en deel van zijn nieuwe gemeenschap (Galaten 2:17). Ten vierde haar middel: rechtvaardiging komt door geloof alleen. Geloof heeft als functie te ontvangen wat genade gratis aanbiedt. De gelovige wordt gerechtvaardigd om de waardigheid van wie geloofd wordt, niet vanwege de waardigheid van het geloof. Ten vijfde haar vrucht: we zijn gered om goede werken te doen (Efeziërs 2:8-10). Rechtvaardiging is niet door daden, maar tot daden. Door rechtvaardiging wordt de zondaar rechtvaardig verklaard. God heiligt zondaars door wedergeboorte en de inwoning van de Heilige Geest. Heiliging begint dar direct na en zal pas compleet zijn wanneer Christus verschijnt. Al die tijd is de rechtvaardiging echter al wel compleet geweest.
• Het is onze dagelijkse discipelschap. Het kruis is de weg van heiligheid, maar ook de weg van vergeving. Christus stierf ook als onze vertegenwoordiger, zodat wij met Hem stierven toen Hij stierf. Hij roept ons dan ook op ons kruis te dragen en Hem te volgen. De enige weg tot zelfontdekking is zelfverloochening en de enige weg om te leven is te sterven aan onze zelfgerichtheid. Christen worden verg een radicale verandering, die wordt uitgebeeld door dood en wederopstanding: sterven aan het oude leven en opstaan tot een nieuw leven van zelfopoffering en zelfbeheersing.
• Het is onze missie en boodschap. De boodschap voor de wereld is de fantastische waarheid van een God die van ons houdt en die Zichzelf voor ons gaf in Christus aan het kruis. De christelijke kerk is geroepen die boodschap uit te dragen. William Temple zei: “Alles komt van God. Het enige van mijzelf wat ik kan bijdragen aan mijn eigen verlossing is de zonde waarvan ik verlost moet worden.” Het is een waarheid die mensen niet willen horen, omdat mensen willen horen dat ze aardige mensen zijn die door eigen inspanning verlossing kunnen krijgen. Als we trouw zijn zullen we impopulair zijn. Uiteindelijk kunnen we nergens op pochen, maar alleen roemen in het kruis alleen.

Hoofdstuk 3: De bediening van de Heilige Geest
Zoals eerder uitgelegd behoren het woord en het kruis tot de categorie van de hapax (eens voor altijd) en de Geest tot het mallon (meer en meer). De Heilige Geest stelt ons in staat steeds voller binnen te gaan in wat God heeft gezegd en gedaan in Christus.
Er is door de opkomst van pinksterkerken en de charismatische beweging veel meningsverschil over het werk van de Heilige Geest geweest. Er is veel groei zichtbaar geweest, maar de vrees is dat het groei zonder diepgang is. Evangelisch en charismatisch zijn niet synoniem, maar Stott gaat op zoek naar wat hen verenigt. De Heilige Geest is de derde persoon van de drie-eenheid, Hij is God en daarom de aanbidding waardig. De bediening van de Geest is onontbeerlijk, want geen aspect van ons christelijk geloof, leven, aanbidding, dienst of zending is mogelijk zonder Hem.
Binnen de Drie-eenheid verkeren de drie personen op voet van gelijkheid, maar zij hebben verschillende rollen: de heilige Geest eerst de Vader en de Zoon (Johannes 16:14-15). Iedere beweging die de steun van de Heilige Geest opeist, zal momenten laten blijken de Heer Jezus Christus te eren en de aandacht op Hem te vestigen.
Elke fase van christelijk discipelschap is onmogelijk zonder de werking van de Heilige Geest.

• De christelijke start, die wordt gekenmerkt door wedergeboorte. Bekering is het je afkeren van zonde (berouw) en het keren tot God (geloof). Wedergeboorte is een werk van God, het is een geboorte uit de Geest (Johannes 3:5-8). Wedergeboorte is echter geen bekering en het is ook niet gelijk te stellen met de doop. E doop is een teken van wedergeboorte, maar wedergeboorte is een diepe, innerlijke, radicale verandering, bewerkt door de heilige Geest waardoor we een nieuw leven ontvangen. De doop werkt niet automatisch uit waar hij voor staat, het moet gepaard gaan met geloof. Wedergeboorte is onontbeerlijk wanneer we ooit Gods Koninkrijk willen binnengaan.
• De christelijke verzekering. Geboorte uit de Geest wordt gevolgd door leven in de Geest. De Heilige Geest heeft ervoor gezorgd dat de aanwezigheid van Jezus geüniversaliseerd werd (niet aan plaats gebonden) en geïnternaliseerd werd (zodat Hij ons van binnenuit kan veranderen: zijn Geest woont in ons hart (Efeziërs 3:16-17) en ons lichaam is een tempel van de Heilige Geest (1 Korintiërs 6:19). De inwoning van de Heilige Geest is het belangrijkste onderscheidende kenmerk van Godsmensen. En daardoor zijn we ervan verzekerd dat we bij God horen – waarbij evangelischen moeten oppassen voor al te veel triomfantalisme. Christelijke verzekering berust allereerst op het kruis en daaraan wordt het getuigenis van de Heilige Geest toegevoegd (Romeinen 5:5, 8:15-16). Wel is er debat tussen evangelischen en charismatischen over de doop in de Geest. Maar overeenstemming is er over het gegeven dat alle christenen de Heilige Geest ontvangen hebben, dat de nadruk ligt op verbondenheid met wedergeboorte, dat het proces van heiliging hierop volgt en dat tijdens dit proces rijkere, diepere en vollere ervaringen van de Geest verleend kunnen worden. Dat is als een frisse verzekering, of een nieuwere ervaring, van de liefde van God.
• De christelijke heiligheid. Eén van de hoofddoelen van de inwoning van de Heilige Geest is het heiligen van het volk van God. Die belofte stamt al uit het Oude Testament (Ezechiël 36:27 en Jeremia 31:33). Zonder Heilige Geest is heiligheid niet mogelijk. Het heeft te maken met het sterven aan jezelf en het leven door de Geest. Dat gebeurt door het onderkennen van de wil van God met ons verstand, het onderscheid kunnen maken tussen goed en kwaad, het vurig verlangen naar Gods weg met ons hart, het besluiten Gods wil te volgen en vervolgens tot het doen. In het Engels: discern, distinguish, desire, determine en do, 5xD dus. Evangelischen hebben altijd gezocht naar heiligheid, die een vrucht van de Geest is. Er is een vast doel in het leven, maar zondeloze volmaakt is niet mogelijk in dit leven. Tot op het laatst zullen christenen zondaars zijn die wandelen met God. Volmaakte zondeloosheid bestaat niet in dit leven.
• De christelijke gemeenschap. Sinds de reformatie ligt de nadruk op het priesterschap van alle gelovigen en het recht op eigen mening, waardoor evangelischen nogal eens individualistisch geworden zijn. Maar bij Pinksteren werd het volk van God het Geestvervulde lichaam van Christus. Die gemeenschappelijke deelname (koinonia) in Hem maakt ons tot de kerk. Evangelischen accepteren het verschil tussen de zichtbare en onzichtbare kerk. God laat mensen toe tot zijn ware (onzichtbare) kerk wanneer zij het geloof in Christus beoefenen. Maar Hij delegeert aan voorgangers de verantwoordelijkheid om mensen door de doop toe te laten tot de zichtbare kerk en zij doen dat op basis van het belijden van geloof. Kerklidmaatschap is geen garantie tot verlossing.
  Evangelischen beschouwen de zuiverheid van de kerk (leerstellig en ethisch) als door God ingesteld doel. Het is de vraag naar tucht en of de kerk alomvattend is of grenzen stelt. Belangrijk is dat de kerk de grondslagen van het geloof moet vasthouden en tegelijkertijd ruimte laat voor verschillen van mening en interpretatie in secundaire zaken.
  De Heilige Geest rust de kerk toe voor zijn bediening door de voorziening van pastorale zorg door leiders, door bediening van alle leden van het lichaam van Christus en door het geven van gaven. Deze gaven liggen misschien niet allemaal eenduidig vast, maar het criterium wel: de mate waarin zij de kerk opbouwen.
• De christelijke zendingsopdracht. Evangelisatie hangt nauw samen met evangelicalisme. De Heilige Geest is de hoofdevangelist, Pinksteren was in feite een zendingsevenement. Jezus benoemde dat in Johannes 7:37-29, toen hij over stromen van levend water sprak. Waar de Geest is, stroomt Hij naar buiten. Waar niets stroomt is geen Geest. Een Geestvervulde kerk kenmerkt zich door het meeleven met de plaatselijke gemeenschap en met toewijding aan wereldwijde zending. Evangelisatie kan goed samengaan met sociale actie: sociale actie kan een brug zijn voor evangelisatie, maar ook een gevolg ervan (omdat bekeerlingen dienstbaar worden). Verder is de vraag naar de plek van wonderen actueel. Wonderen zijn actueel, maar het zijn nog steeds wonderen, dus moeten ze abnormaal zijn en niet normaal. Abnormaal wil zeggen afwijkend van Gods normale optreden, want Hij is de God van het natuurlijke, niet van het bovennatuurlijke. Wonderen kunnen nooit onderdeel zijn van het normale christelijke leven, ze zijn dan ook niet opeisbaar. Bovendien komen ze in de Bijbel vaak voor in tijden van openbaring, wonderen verleenden die fase een bepaalde authenticiteit.
  Evangelischen verlangen sterk naar opwekking. Opwekking is een bovennatuurlijk bezoek van de soevereine Geest van God, waardoor een hele gemeenschap zich bewust wordt en versteld staat van zijn aanwezigheid. Onbekeerden worden overtuigd van zonde, afhakers worden hersteld.
• De christelijke hoop. Vanuit het Oude Testament werd de uitstorting van de Geest verwacht als bepalende zegening van het Messiaanse tijdperk. De uiteindelijke vervulling van de hoop moest echter daarna komen. De gave van de Geest is dus zowel de vervulling van de belofte, als de belofte van de vervulling. Dit dubbele perspectief maakt de Bijbel duidelijk door de metafoor van de eerste vrucht en de totale oogst (Romeinen 8:23), het onderpand en de hele erfenis (2 Korintiërs 1:22, Efeziërs 1:14), de Geest is dus de gave en de belofte. We leven tussen de eerste en tweede komst van Christus en de Heilige Geest overbrugt de kloof tussen het “reeds” en het “nog niet”. Veel geschillen tussen gelovigen lijken te maken hebben met de moeite de balans tussen het “reeds” en het “nog niet”. Sommigen zijn zo gericht op de toekomstige heerlijkheid en de Geest dat zij het “zuchten” (Romeinen 8:23) niet kennen. Anderen “zuchten” zozeer, dat zij vergeten dat ze al een voorproefje van de Geest hebben gekregen.

In dit hoofdstuk wijst Stott veel verschillen aan tussen christenen, maar ook veel overeenkomsten. We erkennen allemaal dat de wedergeboorte een geboorte uit de Geest is, dat de christelijke verzekering te danken is aan het innerlijk getuigenis van de Geest, dat heiligheid een vrucht van de Geest is, dat de kerk de gemeenschap van de Geest is, dat de christelijke zendingsopdracht haar stimulans dankt aan de Geest en dat de christelijke hoop ontstoken is door de gave van de Geest die de eerste termijn van onze uiteindelijke erfenis is.

Conclusie: de uitdaging van het evangelische geloof
Nadat Stott zich heeft toegespitst op het Woord, het kruis en de Geest als drie essentiële evangelische accenten, komt hij tot een conclusie. Want het evangelisch geloof is meer dan alleen ‘geloven’, het strekt zich uit tot je gedrag, het is een uitdaging om naar te leven. Paulus zegt (Filippenzen 1:27-30): “Leef in overeenstemming met het evangelie van Christus”. In deze passage doet Paulus een vijfvoudige oproep:

1. Integriteit: de roep om een leven te leiden dat het evangelie waardig is. Ons gedrag moet gelijke tred houden met onze roep en bekering. Slecht gedrag onteert het evangelie, goed gedrag eert het (Titus 2: 5 en 10). Evangelischen mogen geen lage ethische normen hebben.
2. Stabiliteit: de roep om stevig voor het evangelie te staan. De opdracht stand te houden komt vaak voor (Romeinen 16:25, Efeziërs 6:10), het gaat om standhouden tegen valse leer, verleiding en vervolging. Het is een actuele oproep, het fundament van stabiliteit is de rots van de Heilige Schrift.
3. Waarheid: de roep om het geloof te verdedigen. Het gaat niet alleen om het verkondigen van het evangelie, maar ook om het verdedigen er ons ernaar gedragen. We moeten het evangelie beargumenteren en met mensen redeneren. Argumenteren en de Heilige Geest staan niet tegenover elkaar, want het is de Geest van de waarheid. Vertrouwen op argumenten (waarheid) is dus niet in tegenspraak met de Geest.
4. Eenheid: de roep om samen te werken voor het evangelie (Filippenzen 1:27). Dat is niet de eenheid tegen elke prijs (met compromissen over elke fundamentele waarheid) en ook niet de eenheid over elk onderdeel (met afscheiding als men heet niet eens wordt). Het is eenheid in het evangelie. Onze onenigheid en versnippering blijft een van de belangrijkste struikelblokken voor evangelisatie. Er moet meer overeenstemming komen over belangrijke en onbelangrijke zaken. Ook moet het besef bestaan dat als de Schrift ergens niet helemaal duidelijk over is, gezamenlijke studie en gebed nodig is om het te doorgronden. Voor Stott zijn zaken over doop (kinderdoop of volwassenen), avondmaal, kerkbestuur, aanbidding (liturgisch of spontaan), vrouwen (alle bedieningen of niet), eschatologie (opname voor of na de verdrukking) etc. secundair. Primaire zaken zijn die te maken hebben met de persoon en het werk van Christus zoals omschreven in de Apostolische Geloofsbelijdenis, de nadruk op het oppergezag van de Schrift, de verzoeningsdood van Christus, de rechtvaardiging van zondaars uit genade alleen door geloof alleen en de onmisbare bediening van de Heilige Geest. De combinatie van eenheid in primaire waarheiden, vrijheid in secundaire en liefde in alles is gewenst.
5. Volharding: de roep om te lijden omwille van het evangelie. Het lijden omwille van het evangelie ziet Paulus als een voorrecht (Filippenzen 1:29). Dat is iets anders dan pijn en lijden in het algemeen. Geloof en lijden zijn beide gaven van Gods genade, het is een onderdeel van de christelijke roeping (2 Timotheüs 3:12, Handelingen 5:41, Mattheüs 5:10, 1 Petrus 2:21). Discipelen zijn geroepen het lijden van hun Meester te delen. In het Westen zijn velen niet geroepen veel te lijden, althans niet fysiek. Maar trouw aan het evangelie roept altijd tegenstand op. In andere delen van de wereld is de vervolging echter nog nooit zo hevig geweest.

Nawoord: de uitnemendheid van nederigheid
In zijn nawoord benadrukt Stott dat de hoogste kwaliteit van het evangelische geloof nederigheid is. Evangelischen hebben vaak een andere reputatie: trots, ijdel, arrogant en uit de hoogte. Maar hoe meer de drie personen van de Drie-eenheid verheerlijkt worden, hoe meer de menselijke trots uitgesloten wordt. Mensen zijn afhankelijk van God. God openbaart zich alleen aan diegenen die oprecht en nederig zijn in hun benadering (Mattheüs 11:25). Het Koninkrijk van God kan alleen ontvangen worden als een geschenk, het kan niet verdiend worden (Marcus 10:13-16). Mensen kunnen niet heilig worden zonder Hem (Johannes 15:5).


John Stott - Eenheid, integriteit, trouw. Uitgeverij Novapres, ISBN 978-90-6318-272-4

Als mannen de verleiding weerstaan - Bill Perkins

De laatste tijd is er meer aandacht gekomen voor seksverslaving onder christelijke mannen. Er zijn tal van sites die het fenomeen beschrijven en hulp bieden, bijvoorbeeld een overzichtssite bij de EO, maar kijk ook eens hier, hier, hier en hier. Voor een recensie van Perkins's boek, zie hier.
Deze aandacht geeft aan dat sprake is van een aanzienlijke problematiek. Dat is dan ook de reden dat het mij goed leek om het boek van Bill Perkins – met de ondertitel Rein leven in een onreine wereld – hier te bespreken. Perkins heeft een heel eerlijk boek geschreven, waarin hij handreikingen doet om tot genezing te komen. Veel van die handreikingen zijn herkenbaar in programma’s die in de hiervoor genoemde links worden aangeboden.

Wat Perkins doet is dat hij laat zien te begrijpen dat hier sprake is van een eenzame strijd die veel mannen voeren, en bovendien een strijd waarin eigenlijk alleen maar nederlagen worden geleden. Hij helpt de aard en omvang van deze strijd te begrijpen (hij wijst ook op de geestelijke aspecten en oorzaken ervan) en doet vervolgens een aantal handreikingen om toch succes te kunnen gaan boeken. Dat maakt het tot een troostrijk en bemoedigend boek, naast het feit dat het met humor is geschreven.

Het boek is opgedeeld in vier delen:
- Inzicht in de strijd
- De strijd toegeven
- Vrijheid
- Vrij zijn voor de rest van je leven
De eerlijkheid van Perkins is dat hij erkent dat er strijd is – ook al ben je niet verslaafd aan seks – en dat inzicht in de kenmerken van de strijd je helpt om rein – en dus vrij – te blijven. Hij wuift het probleem niet weg en ontkent het ook niet. De principes die hij beschrijft zijn volgens mij ook toepasbaar bij andere verslavingen (zoals roken, eten, werken), maar bij seksverslaving komt er een aantal andere aspecten bij die een eigen benadering rechtvaardigen.

Inzicht in de strijd
Het uitgangspunt van Perkins is dat elke man vecht tegen lustgevoelens, niemand uitgezonderd. En iedereen wil die strijd winnen, en iedereen moet erkennen dat dat moeilijk is. Dat heeft onder andere te maken met de aantrekkingskracht van naaktheid – voor de meeste mannen: een blote vrouw. Niets kan bloot zijn zoals een mens bloot is, niemand is nieuwsgierig naar een blote boom of een bloot dier. Elke man beseft dat vrouwen bloot kunnen zijn, de vrouw verbergt haar schoonheid.
Vrouwen zijn Gods meesterwerk, Hij schiep de vrouw omdat hij zag dat de schepping “niet goed” was (Genesis 2:18). Het werd pas goed toen de vrouw was geschapen. De vrouw vult aan wat de man mist. Misschien verklaart dat voor een deel de permanente aantrekkingskracht voor mannen van een vrouwenlichaam.
Naaktheid houdt intimiteit in. Mannen hebben intimiteit nodig, hoewel ze het vaak uit de weg gaan. Als mannen een blote vrouw zien, ervaren iets van die intimiteit, hoewel zeer oppervlakkig. Maar het is wel de bedoeling dat man en vrouw genieten van intimiteit; daarvoor heeft God het huwelijk geschapen: God hecht belang aan seksuele intimiteit, zie bijvoorbeeld het boek Hooglied. En die seksuele intimiteit hoort in een huwelijk thuis, er is beteugeling nodig om de hartstochten van de man bedwingbaar te maken.
Die intimiteit kan echter nooit alleen gebaseerd zijn op lichamelijke aantrekkingskracht. Intimiteit heeft te maken met het innerlijk. Als mannen zich niet meer aangetrokken voelen tot hun vrouw, is dat een signaal dat er iets anders aan de hand is, niet dat zijn vrouw daadwerkelijk niet meer aantrekkelijk is. Maar het kan er wel toe leiden dat mannen denken dat zijn vrouw zijn eigen sensuele bevrediging in de weg staat, zodat zij moet veranderen of weggaan. Deze gedachte staat haaks op de bedoeling van God. Het lichaam van de man is bestemd voor de vrouw (1 Korintiërs 7:3-5). De man zal erop gericht moeten zijn de behoeften van zijn vrouw te bevredigen. Dat is het ideaal waarnaar gestreefd wordt.

Voor mannen zijn de aantrekkelijkste vrouwen de vrouwen die buiten hun bereik liggen (of moeten liggen). Het feit is dat andere vrouwen vaak aantrekkelijker zijn dan je eigen vrouw. Het vereist discipline om je vrouw op die eerste plaats te laten staan: inzicht in jezelf en discipline om keuzes te maken die ervoor zorgen dat je seksuele energie op je eigen vrouw wordt gericht.
Verkeerde dingen zijn soms goede dingen op verboden terrein. Sommige zaken zijn in zichzelf verkeerd: bitterheid, hebzucht. Maar seks is op zichzelf goed. Alleen hebben verboden dingen een erg grote, bijna magnetische, aantrekkingskracht. Daar komt ook een aantal geestelijke aspecten bij kijken. Dit is een zondige wereld waarbij verleiding niet “zomaar” ontstaat, het heeft demonische dimensies. En het wordt gevaarlijk als een vrouw wordt gezien in het licht van lust, niet als een mens maar als een lichaam dat voor eigen plezier gebruikt moet worden.

Het plezier van de zonde is van korte duur. Iedereen weet dat, en toch staat iedereen open voor de leugen dat verboden vruchten ons helemaal zullen bevredigen. De schoonheid van de eigen vrouw is irrelevant; het is het aspect van verboden zijn dat intrigeert. Dat heeft te maken met karakter. De mens weet wat goed is, maar hij doet uiteindelijk het verkeerde. We hebben allemaal beloofd ons leven te beteren, maar vallen al snel terug in slechte daden. Ook Paulus wist dat, zie Romeinen 7:14-20. En het feit dat we het weten en dat we ervoor willen kiezen het goede te doen, maakt ons paradoxaal gezien juist zwakker. Het lijkt wel of mannen dan harder vallen.

Veel christelijke mannen denken dat vechten tegen lustgevoelens een gevecht tegen de bierkaai is. Seksuele zonden worden in christelijke kringen beschouwd als ernstige zonden, dat gegeven maakt mannen bang om er voor uit te komen en het brengt mannen in een isolement. Seksuele zonden zijn een taboe. Dit gegeven maakt het lustprobleem alleen maar erger. Want de illusie van intimiteit die uit seksuele zonden voortvloeit kan alleen maar worden tenietgedaan door echte intimiteit, oftewel openheid, met iemand anders. En de meeste mannen hebben die openheid niet, met niemand.

Al deze punten – het aantrekkelijke van het verbodene, de geestelijke aspecten daarbij, de illusie van intimiteit en het isolement van de meeste mannen – maken het zo moeilijk om een moreel reine man te zijn. Maar het doel is zeggenschap te krijgen over je eigen leven, een man te worden die zijn lust in toom kan houden, die moreel rein is en zo leeft dat het God behaagt.

Perkins beschrijft veel mannen die keer op keer zweren dat het echt de laatste keer is dat ze aan iets onreins hebben toegegeven. Maar de klemmen van de val zijn sterk. Hij gaat daarom in op een aantal seksuele dwangmatigheden en waarom deze zo sterk zijn.

Paradoxaal genoeg veroorzaakt een omgeving van afkeuring – zoals een kerk – een grote spanning bij het zondigen. En die spanning is verslavend. Bovendien houden mannen het begaan van die zonde voor zichzelf, dat is eenvoudiger dan het risico te lopen veroordeeld en afgewezen te worden. Eigen onderzoek van Perkins wijst uit dat 55% van de mannen aangeeft aan seks verslaafd te zijn of te zijn geweest, ongeacht denominatie, ligging of grootte van de kerk. Deze mannen krimpen ineen bij verhalen van betrapte mannen, want ze weten dat het over henzelf had kunnen gaan: zij waren op die plek of deden die daad een week eerder. Want mannen moeten iets doen waar ze alles mee op het spel zetten: hun huwelijk, hun reputatie. En dat is een sterkere behoefte dan ze willen onderkennen.

Een beroemd Bijbels voorbeeld van een man in een verslavingsspiraal is Simson. Hij was verslaafd aan verboden seksuele avontuurtjes. Hij verkoos seksuele begeerte boven zijn omgang met zijn familie en God (zie Richteren 14). Een verslavingsspiraal kent vier stadia:

1. Ergens volledig door in beslag worden genomen. Ergens steeds aan denken en over fantaseren lijkt onschuldig en waarschijnlijk bestaat er geen intentie om te handelen. Maar het zijn de zaadjes waaruit de kiemen voortspruiten.
2. Ergens een ritueel van maken. Rituelen zijn handelingen die telkens worden verricht voordat een uitspatting volgt. Als iets spannend is, wordt het een ritueel. Rituelen kunnen zijn: zappen, tijdschriften lezen op het station, advertenties kijken. Als we ergens een ritueel van maken, volgt onvermijdelijk de uitspatting.
3. Zich overgeven aan seksuele uitspattingen. Tenslotte ga je over de schreef, je geeft de lustgevoelens de vrije teugel (Richteren 16:1).
4. Zich schamen. Het genot is van korte duur en wordt verdrongen door schaamtegevoelens. Simson sloop weg na zijn daad (Richteren 16:3)

Meestal volgt in stap 4 de belofte zoiets nooit meer te doen. Maar als de verveling of de stress toeslaat, volgt het opnieuw doorlopen van de cyclus. En de tweede keer is het makkelijker. Het verlangen naar risico is groter en de wens om weerstand te bieden neemt af. De verslavingsspiraal kan de sterkste man te machtig worden.

De vraag is natuurlijk waaróm mensen verslaafd raken. Dat is lastig weer te geven want individueel bepaald. In de meeste seksverslavingen komen echter één of meer van de volgende verwrongen gedachten terug:

• Het opwindende gevoel is dat van een prille liefde. De man zoekt het gevoel van verliefdheid en opwinding en denkt dat te vinden in porno. Seks na het huwelijk is vaak saai en de opwinding van het begin van het seksleven wordt gemist. Alleen: alles waar je je naar uitstrekt wordt ook saai. De wet van de afnemende meeropbrengsten doet zich voor en zo ontstaat de gevaarlijke verslavingscyclus die leidt tot steeds meer risico’s nemen en uiteindelijk de ontmaskering.
• Ik ben slecht en onwaardig. Wie dat diep van binnen vindt, geeft zich makkelijker over aan seksuele uitspattingen. Slecht gedrag is dan in overeenstemming met hun slechte karakter. Vaak vinden deze gedachten hun oorsprong in het gezin.
• Niemand zou van mij houden als ze wisten wie ik werkelijk ben. Weinig mannen vertellen hun daden, niet aan hun vrouw, niet aan hun vrienden, aan niemand, uit angst om afgewezen te worden. De overtuiging groeit dat mensen teleurstellen. Dwangmatig seksueel gedrag stelt echter nooit teleur, maar biedt altijd genot. Het is de illusie van intimiteit.
• Ik heb het meest behoefte aan seks. Dat is de enige manier waarop een emotionele band kan ontstaan voor sommige mannen, de enige manier om zichzelf te bewijzen.

De strijd toegeven
Belangrijk is te weten dat je een probleem hebt en hoe ernstig het probleem is. Je wordt niet ineens seksverslaafd. Maar op een gegeven moment kan je geen weerstand meer bieden aan de steeds terugkerende drang naar een seksueel object of seksuele ervaring. Een verslaafde is geobsedeerd en kan geen nee zeggen. Bovendien is het object van zijn verslaving gericht op genot en de illusie van intimiteit. Ontdekken of je verslaafd ben kan door vier vragen te beantwoorden:

1. Weet niemand anders wat je doet? Dus: denk je dat je omgeving je zal afwijzen, liegt je om te verdoezelen wat je doet? Is het antwoord ja, dan kan sprake zijn van een verslavende relatie.
2. Richt je schade aan met wat je doet? Dus: brengt het emotionele of lichamelijke pijn teweeg bij anderen?
3. Wil je met je gedrag pijn onderdrukken? Is het gedrag bedoeld om je stemming te veranderen, is het ontlading bij boosheid of neerslachtigheid?
4. Staat je seksuele gedrag los van oprechte toewijding of liefde?

Als één van deze vragen met “ja” wordt beantwoord, is sprake van dwangmatig seksueel gedrag of een seksverslaving.
De stadia van een verslaving zijn de volgende:

• het voorstadium is een nieuwsgierige seksuele prikkeling door onpersoonlijke dingen, zoals porno, of ervaringen, zoals een stripteasebar. Je bent doordrongen van het gevaar ervan, maar je leven is nog onder controle.
• Stadium 1 is wanneer gedragingen of objecten een obsessie zijn geworden. Er is intussen iets gebeurd waardoor de beteugelde lustgevoelens de vrije teugel hebben gekregen. Dat kan een toevallige gebeurtenis zijn, die een gevoel heeft losgemaakt dat je nog eens wilt ervaren.
• In stadium 2 worden slachtoffers gemaakt en de wet overtreden: prostitutie, exhibitionisme, voyeurisme, andere ongewenste intimiteiten etc. Sommige mensen blijven jaren in stadium 2 met een dubbelleven.
• In stadium 3 volgen de ernstige overtredingen zoals verkrachting, incest, kindermisbruik.

Wie het bovenstaande overdacht heeft, weet of hij verslaafd is. Belangrijk is dat er altijd een moment van de waarheid aanbreekt waardoor je moet toegeven dat je je leven niet meer onder controle hebt: een pornofoto die per ongeluk op je beeldscherm blijft staan, je wordt betrapt bij het gluren, iemand ontdekt je verhouding…
In het verhaal van Simson kwam ook een moment van de waarheid (Richteren 16), maar het verhaal eindigt niet tragisch: God geeft Simson een nieuwe kans. God is de God van de tweede, derde, vierde, enzovoort kans. Maar om die genade te ontvangen, moet je eerst inzien dat je Hem nodig hebt en een hulpvraag stellen aan Hem en anderen. Dat betekent toegeven dat je verslagen bent…

Wie denkt dat hij de strijd in zijn eentje kan voeren, moet de volgende waarheden over lustgevoelens kennen:

• je kunt je lustgevoelens niet bedwingen. In onze samenleving wordt iedereen van vroeg tot laat blootgesteld aan verleiding. Wie zegt dat het geen vat op hem heeft liegt. Of hij is sterker dan Simsom, vromer dan David en verstandiger dan Salomo. Want zij hebben het niet gered…
• je kunt je lustgevoelens niet veranderen. De neiging tot zondigen verandert niet als je in de kerk komt. Het heeft te maken met het feit dat de zonde niet verandert en je ‘oude mens’ ook niet.
• je kunt je lustgevoelens niet door onthouding laten verdwijnen. Het is wel de bedoeling dat je ophoudt met gedragingen, maar als je niet aan de wortel werkt raak je vervolgens verslaafd aan iets anders. Tot de drempel van de eeuwigheid zullen we worstelen met de zonde. Paulus wist dat en riep het uit: “Ik, ellendig mens” (Romeinen 7:24)

Een belangrijke stap tot herstel is: kom ermee voor de dag. Het is belangrijk te beseffen dat veel onreinheid te maken heeft met schaamte over wie een man is als mens. Een man die door schaamte wordt gedreven minacht zichzelf, durft zichzelf niet van dichtbij te bekijken, vervreemdt van God, zichzelf en anderen. Hij leeft in de overtuiging God en zichzelf teleurgesteld te hebben.
Niemand vindt het makkelijk schaamtegevoelens aan te pakken. We proberen allemaal onze schaamte te verdoezelen. Maar het is nog erger: in feite is de obsessie voor onzedelijk gedrag een afgod. Als je vasthoudt aan de begeerte, offer je Gods genade op. Veel mannen zijn bezig de schijn van deugdzaamheid op te houden, zij doen verwoede pogingen hun eigen verdorvenheid tegenover zichzelf en anderen te ontkennen. Dat kan onder meer door actief te worden in de kerk.
Wie de waarheid accepteert, moet zijn akelige geheimen onder ogen zien. De geheimen zijn de oorzaak van de schaamte, door de geheimen houd je anderen op afstand, zelfs degenen van wie je houdt. Maar de geheimen vormen geen excuus, zij geven gestalte aan de pijnlijke waarheid. Je moet je geheimen onder ogen gaan zien en ophouden met anderen de schuld ervoor te geven. Perkins adviseert daarom 3 lijsten te maken:
- één met elk beschamend geheim dat je kan bedenken
- één met elke verklaring, rechtvaardiging of excuus dat je er voor gemaakt heb
- één met wie je ervoor de schuld hebt gegeven en in welke omstandigheden
Door deze lijsten kan je je verdrongen herinneringen vaststellen. Als je dat gedaan hebt ben je klaar voor de volgende stap:

Vertel God wat je gedaan hebt.

Tot nu toe was je de enige die weet wat voor een puinhoop het geworden is. God kent je schaamte, ga er mee naar Hem toe. Doe als de verloren zoon en keer terug (Lucas 15:11-32). Belangrijk in dat verhaal is dat de verloren zoon eerherstel kreeg. Veel mannen zijn bang voor nutteloosheid als hun geheimen uitkomen. Maar God accepteert je, wat je ook gedaan hebt. De Hemels Vader kan je gebruiken. Hij wil je reinigen en vergeven en voorbereiden op een nieuwe taak.
Natuurlijk zal de worsteling met de angst voor afwijzing blijven en de schaamte de kop opsteken, vooral na terugval. Het is belangrijk te weten dat deze gedachten afkomstig zijn van je zondige natuur en van Satan, maar houd jezelf voor dat God je onvoorwaardelijk liefheeft. Hij houdt niet van je omdat je volmaakt bent, je kunt niets doen om zijn liefde te laten toenemen. God houdt onvoorwaardelijk van je. Zijn liefde kan je veranderen. Geef Hem de gelegenheid je zelfbeeld te veranderen.

De verandering van het eigen “ik” duurt je hele leven. De volgende stap is dan ook het aanpakken van het systeem om je heen dat de voedingsbodem is voor je dwangmatige seksuele gedrag. Een deel van het systeem wordt gevormd door het gezin waar je opgroeide.
In veel gezinnen is sprake van mede-afhankelijke rollen, vooral als het slecht functionerende gezinnen zijn. Elk gezinslid neemt dan de rol van mede-afhankelijke in om de stressveroorzakende factor in bedwang te houden en het evenwicht te herstellen. Die mede-afhankelijke rol kan een obsessie worden. Met name kinderen kunnen een nadrukkelijke rol op zich nemen en daarbij blijven. Rollen die zo ontstaan zijn bijvoorbeeld: helden (blinken uit in alles om de familienaam te redden), grappenmaker (proberen de aandacht van problemen af te leiden en op zichzelf te richten), zondebokken (leiden de aandacht van het probleem af door asociaal gedrag en krijgen zo zelf aandacht), het ideale kind (dat niets nodig lijkt te hebben en daarvoor wordt beloond), surrogaatpartner, etc. In een goed functionerend gezin speelt iedereen verschillende rollen, afhankelijk van de situatie. In een slecht functionerend gezin bepaalt onze rol wie we zijn. Maar vaak ben je je niet bewust van het feit dat je een mede-afhankelijke rol speelt en speel je die rol in je latere leven ook. Maar dan kan je door dat gedrag uiteindelijk slachtoffer worden (omdat degene die je wilt helpen zich niet laat redden waardoor je je gebruikt voelt en gestraft wordt). Mede-afhankelijken scheppen genoegen in het machtsgevoel dat ze hebben als ze iemand redden. Daarom is het ook zichtbaar in de kerk en wordt daar zelfs gestimuleerd. Mensen kunnen leren opofferingsgezind te handelen, in plaats van dat ze liefdevol zijn. Dan vergeten ze dat het Gods werk is om mensen te redden. Wie mensen wil redden belemmert ze in hun groei omdat ze beschermd worden voor de verantwoordelijkheid voor hun daden.
Medeafhankelijkheid leidt tot destructief gedrag, in hoe je reageert (namelijk om het evenwicht te herstellen), het feit dat je de ander in toom probeert te houden (in plaats van het aan God over te laten) en te redden (om je waardevol te voelen, je wilt in andere mensen bevestiging vinden in plaats van in God). Je merkt dat je iemand probeert te redden uit eigenbelang (dus om een beter gevoel over jezelf te krijgen en niet omdat je oprecht om hem geeft) wanneer je de volgende negatieve emoties herkent als het niet gaat zoals je wilt:
- Teleurstelling omdat het niet ging zoals je hoopte. Verdriet is niet erg, maar mede-afhankelijken hebben een serie van dergelijke relaties.
- Schuld: je blijft mensen redden omdat je het je aanrekent dat ze niet verbeteren. De schuld is onterecht als er iets gebeurt wat jou niet aan te rekenen is. Onopgeloste schuldgevoelens kunnen zorgen dat je een afkeer van jezelf krijgt.
- Woede: mede-afhankelijken voelen zich boos door jarenlange teleurstelling en schuldgevoelens. Dat kan zich uiten in razernij of in cynisme.

Medeafhankelijkheid staat op twee manieren in relatie met seksueel dwangmatig gedrag.
In de eerste plaats kunnen teleurstelling, schuld en woede leiden tot schaamte. En schaamte kan leiden tot experimenten om de pijn te verlichten. Seksuele eraringen kunnen dan een rol spelen.
In de tweede plaats schuilt je ware ik achter de medeafhankelijkheid. Er kan een masker, een pantser, ontstaan die intimiteit verhinderd. En in echte intimiteit ligt de sleutel naar reinheid.

Wie medeafhankelijkheid ontdekt bij zichzelf, kan twee stappen nemen om er vanaf te komen:

• Loslaten: je kunt geen mensen redden die nog niet gered willen worden. Het beste is hen los te laten en te vertrouwen dat God voor hen zorgt. Soms moeten mensen in een uitzichtloze situatie terechtkomen om tot herstel te komen. Zie het voorbeeld van de verloren zoon. Loslaten is niet hetzelfde het goedkeuren van verkeerd gedrag en het is ook niet hetzelfde als niets doen. Je kan mensen vragen of je iets kan doen, en geef soms aan dat je niet kan helpen. Schaam je niet en voel je niet schuldig dat je te weinig doet: je hebt gedaan wat je kon en dat is genoeg.
• Zoek naar een nieuwe ik: erken dat je de aangeleerde rollen uit het verleden niet meer hoeft te spelen. Een verkeerd zelfbeeld beweegt ons mensen te redden, want als mensen je nodig hebben voelt dat veilig en geborgen. Je hebt een nieuw zelfbeeld nodig dat zekerheid biedt, en dat zelfbeeld vloeit voort uit je relatie met God.

Vrijheid
Het derde deel van het boek gaat over de vrijheid. Verschillende aspecten komen aan de orde.
Het is belangrijk om bij aanvang van de verandering de kosten te berekenen. Want het succes heeft alles te maken met toewijding. De kosten van seksueel onrein gedrag zijn goed in kaart te brengen. Maar de kosten van reinheid ook: je moet iets opgeven waar je plezier aan beleeft, je aanvaardt rusteloosheid en verveling en je zegt “nee” tegen allerlei verlangens. Inzet is nodig.
Voordat je de weg naar de vrijheid inslaat, moet je beseffen dat de pijn van verslaafd blijven groter is dan de pijn van stoppen met de verslaving. Je moet de voordelen van seksuele reinheid doorzien. Maak daarom een zo volledig mogelijke lijst met nadelen en werk alle nare scenario’s voor jezelf uit. Maar ook een lijst van de pijn van het stoppen. Maak tot slot een lijst met de voordelen van reinheid. De lijsten hebben tot doel je te laten zeggen: het is genoeg zo, ik ben het beu. Ik wil ermee stoppen, zelfs als het pijn doet.

Helaas reageren mannen vaak niet volgens de wetten van logica. Ze doen dingen die henzelf en degenen van wie ze houden veel pijn doen. De uitdaging is logisch te gaan handelen. Het is zaak te breken met seksuele zonden. Het tweede is dat je je tot God moet wenden. Omdat het lustprobleem een geestelijk probleem is, vervreemd je van God en mensen en wordt het geestelijk isolement steeds groter. Dat isolement moet doorbroken worden. Alleen God verdient onze toewijding, de afgod van onze lustgevoelens niet. Je zou kunnen weigeren jezelf aan God te geven, bijvoorbeeld omdat:

• je wilt wachten tot je je leven gebeterd hebt. Dat is het bewijs van een verwrongen kijk op God. God wil dat we gebroken tot Hem komen, zodat Hij ons kan genezen. God houdt van je zoals je bent. Het enige wat je moet doen is op Hem vertrouwen.
• Je je al eerder aan God hebt gegeven zonder resultaat. Dat wil zeggen dat je had verwacht dat God je lustgevoelens wegneemt. Maar dat doet Hij niet, maar Hij geeft aan hoe we de lustgevoelens kunnen beheersen en Hij geeft daar kracht voor.
• Je het niet nodig vindt je nog een keer aan God te geven. Soms kan dat echter wel nodig zijn, in het bijzonder wanneer je God ontrouw bent geweest, om de verbondenheid met God te bevestigen.
• Je je onwaardig voelt om jezelf aan God over te geven. Dat is ook zo, maar dat geldt voor iedereen. Toch vraagt God je overgave, zodat Hij je kan veranderen.

Wanneer je je aan God overgeeft, laat hij zien waar verandering nodig is om rein te zijn. Het vereist dat het vertrouwen op een object, persoon of ervaring om te voorzien in intimiteit of genot wordt losgelaten. Dat leidt over het algemeen tot een geloofscrisis: zal je God vertrouwen dat hij in je behoeften kan voorzien, of niet? Het zal pijn doen en je wezen zal smeken om nog één laatste bevrediging van je lusten. Maar je zal het kunnen, als je ervoor gaat.

Het eerste dat moet gebeuren is dat je zelfbeeld verandert. Dat begint met het feit dat God je onvoorwaardelijk aanvaardt, wie of wat je ook bent. Het enige dat hij vraagt is te geloven dat Jezus door zijn dood voor al je zonden betaald heeft en je het eeuwige leven geeft door zijn opstanding. Er zijn vervolgens vier stappen naar de vrijheid:

1. Stap 1: Weten wie je bent in Christus. Door het geloof in Christus ben je met hem verenigd in zijn dood, begrafenis en opstanding. De Geest van de levende God is in je komen wonen. En dat betekent dat de zonde geen macht meer over je leven heeft. Het is inconsequent om je te laten leiden door je begeerten: je hebt een nieuwe identiteit.
2. Stap 2: Geloven dat je leeft met Christus. Je voelt je misschien geen nieuw mens en je hebt misschien niet het idee dat de macht van de zonde gebroken is. Toch is het een feit. Maar je hebt niets aan Christus’ macht over de zonde als je er geen gebruik van maakt. Vertrouw erop dat Hij in je leeft.
3. Stap 3: Geef jezelf aan God. Je geeft blijk van het vertrouwen in God door wat je doet. Je laat je geloof zien door naar Hem op te zien als je verleid wordt een pornoblad te lezen, op internet te surfen naar erotiek, een striptease te bezoeken. Vertrouw erop dat Hij je kracht geeft om Hem te gehoorzamen en de bevelen van je vroegere meester (de lustgevoelens waarvan je slaaf was) te negeren. Bidt Hem om zijn kracht. Laat Christus voor je vechten. Dat wij met Hem verenigd zijn is de bron van zelfbeheersing.
4. Stap 4: geef je lustgevoelens geen kans. Je denkt te makkelijk: één kleine zonde is niet erg, één minuut surfen geeft niet. Maar zoals Paulus zegt: één zonde is al verslavend (Romeinen 6:16). Aan de hand van je keuzes bepaal je wie je meester is.

Mannen ontwikkelen geen ondoordringbaar krachtveld die ervoor zorgt dat geen enkel onrein en sensueel beeld hun geest binnendringt. Integendeel: elke man staat permanent bloot aan hevige aanvallen gericht op het ontwikkelen van lustgevoelens. Je moet je eigen afweersysteem ontwikkelen, een systeem dat je in staat stelt gevaarlijke situaties te herkennen en te vermijden.
De vier onderdelen van de verslavingscyclus komen overeen met de verleidingen die genoemd worden in de Jakobusbrief: verzoeking, bevruchting, geboorte en dood (Jakobus 1:14-15). En wel als volgt:

• Verzoeking / Ergens door in beslag worden genomen. Je ziet iets, hoort iets, herinnert je iets en de verzoeking is daar. Je maakt jezelf wijs dat je met het lokaas kan spelen zonder gevangen te worden. Maar dat is altijd een illusie. Draai de knop om, als je merkt dat je aan het fantaseren bent. Je moet voorbereid zijn, jezelf onder controle hebben en op Christus gericht zijn. Hoe? Door de Bijbel te kennen en je teksten te herinneren, zoals Jezus deed toen hij werd verzocht in de woestijn. Daarmee prik je door de illusie van intimiteit heen, en bovendien kan je maar aan één ding tegelijk denken. Als je de verleiding niet in de kiem smoort, zal het volgende stadium aanbreken.
• Bevruchting / Ergens een ritueel van maken. Als dit stadium bereikt is, is de handeling nagenoeg onomkeerbaar. We beginnen onze gedachten leven in te blazen. Rituelen zijn: surfen, advertenties lezen, zappen, rondkijken in een videotheek, rondrijden in de rosse buurt, een vroegere vriendin bellen, etc. Iedereen heeft zijn eigen rituelen. Maak een lijst van de rituelen en bedenk vervolgens wat je moet doen om de rituelen in te dammen. Onthouding betekent stoppen met je rituelen. Al houd je maar vast aan één ritueel, dan nog zal je begeerte gevoed worden. Als je op reis bent, zet de TV in je hotelkamer dan niet aan. Neem een internetprovider die pornografische sites blokkeert. Uw begeerten vragen u één ritueel aan te houden, uw lievelingsritueel. Maar wees onvermurwbaar. Als je dat niet bent, breekt het volgende stadium onvermijdelijk aan.
• Geboorte / Je overgeven aan uitspattingen. De gedroomde handeling wordt uitgevoerd. Als je de cyclus niet doorbreekt bij verzoeking en bevruchting, dan volgt de geboorte onvermijdelijk.
• Dood / Schaamte. Seksuele begeerten beloven levenslust, blijdschap, genot en intimiteit. Gedurende de verzoeking, bevruchting en geboorte lijkt dit waar te zijn. Maar de dood volgt altijd: pijn, schaamte en valse illusies.

Misschien heb je ooit toegegeven aan seksuele begeerte en ben je ontsnapt aan de gevolgen ervan. Die ontsnapping geldt eventjes: niemand ontkomt aan de gevolgen van dwangmatig seksueel gedrag. Je moet een hoge prijs betalen.
Maar je hoeft niet te zondigen. Je kan je begeerte beheersen en verder gaan met je leven door de cyclus in het beginstadium te doorbreken. Het is een worsteling, maar het goede dat er uit voortkomt is toenemende afhankelijkheid van God.

De laatste stap die je moet nemen is het zoeken van contact met andere mannen om hen de bemoediging van de Heer te geven en zij kunnen je steunen in je pogingen een rein leven te leiden.

Vrij zijn voor de rest van je leven
Kameraadschap is moeilijk voor mannen. Maar mannen hebben vrienden nodig die begrijpen waar je bang voor bent en die je bescherming bieden, die de wacht houden als je kwetsbaar bent en je schaamt.
Waarom verzetten mannen zich tegen een open, hechte vriendschap met andere mannen?

• Ze hebben geen tijd om een vriendschap op te bouwen. In de schaarse vrije tijd (na verantwoordelijkheden op het werk, thuis, echtgenote, kinderen, kerk, sport, hobby’s) willen mannen oppervlakkig dingen doen en over oppervlakkige dingen praten. Want mannen lopen liever niet het risico dat ze ergens bij betrokken worden waar ze meer tijd aan kwijt zijn dan ze willen. Maar dus hebben mannen niemand om mee te praten over wat hen innerlijk beweegt. Vriendschap opbouwen kost tijd. Als reinheid belangrijk is, zal je tijd moeten maken voor andere mannen waarmee je minder oppervlakkig omgaat.
• Mannen zien elkaar van nature als rivalen in plaats van bondgenoten. Daarom gaan mannen ook in een kleine groep zelden openhartig met elkaar om. Mannen zijn opgegroeid met de noodzaak om te winnen en je zwakheden te verbergen. Je beste vrienden weten niet wie je werkelijk bent, ze zien niet het concurrerende , bange, gekwetste en begerige zelf. Maar Jezus roept ons op tot dienstbaarheid aan andere mannen, geen rivaliteit. Concurrentie is goed als het gepaard gaat met liefde en bewogenheid. Gods Geest kan deze verandering in denken teweegbrengen.
• Mannen willen onafhankelijk zijn. Ze vragen niet om raad. En als ze raad vragen, dan doen ze dat alleen aan een deskundige. Daarom praten mannen niet graag over hun problemen met vrienden. Maar de opdracht van Jezus om als kinderen te worden (Mattheüs 18:4) geldt ook voor mannen. Pas als je beseft dat je zwakt bent en vrienden nodig hebt, zal je ze gaan zoeken.
• Mannen willen het voor zichzelf houden, want ze schamen zich. Maar het is belangrijk dat je een vriend in vertouwen neemt. Alles in je zal in opstand komen: je onafhankelijkheidsbesef, je schaamte, je begeerten, je verlangen het zelf op te lossen. Je wilt de zaken blijven verdoezelen. Maar als je rein wilt zijn, redt je het niet in je eentje. Je hebt andere mannen nodig.

Mannen weten dat vriendschap met mannen mogelijk is en kostbaar is, maar ze weten niet hoe ze die tot stand kunnen brengen. De opbouw van vriendschap verloopt langs vier fasen:

1. De fase van het gemeenschappelijk belang. Daarvan heb je er veel en de vriendschap blijft bestaan zolang sprake is van een gedeeld doel of visie. Als dat wegvalt, heeft de vriendschap geen nut meer en valt weg. Dit zijn de vriendschappen op het werk, in de buurt of in de kerk: als je verhuist zie je elkaar niet meer. Je groet elkaar nog wel, maar er is geen reden meer voor een vriendschappelijke band.
2. De ontspanningsfase: dit zijn de vrienden met wie je mannelijke dingen doet. Die activiteit zorgt ervoor dat je elkaar in een veilige omgeving treft. De bezigheid is de spil van de vriendschap dus vertrouwelijkheid is niet nodig. Als de ander ziek wordt zoek je elkaar niet op.
3. De vriendschapsfase. Deze ontstaat als er affiniteit bestaat en je geniet van elkaars gezelschap. Winnen is niet meer nodig, er is waardering voor elkaars prestaties. Je biedt elkaar hulp aan en zoekt elkaar op bij ziekte.
4. De kameraadschapsfase is de hechtst mogelijke fase, die echter zelden bereikt wordt omdat er een crisis aan vooraf moet gaan. Je wordt kameraad als je vriendschap een crisis heeft overleefd die de relatie dreigde te verstoren. De crisis drijft mannen of uit elkaar, of bindt ze samen. Je hebt elkaars zwakheden gezien, maar het vertrouwen blijft.

Het samenkomen in kleine groepen begint ook met de fase van gemeenschappelijk belang. Het is niet de plek om met je geheimen te komen. Maar het duurt lang om te wachten tot de kameraadschapsfase aangebroken is. Het kan sneller wanneer je mannen zoekt met een toewijding aan God, iemand die ernaar verlangt te groeien in zijn relatie met Christus. Die toewijding zet je er toe maatregelen nemen om rein te blijven, zoals het doorbreken van een ritueel. Vervolgens is toewijding aan elkaar nodig. Dat betekent dat je elkaar iets kostbaars geeft, en het kostbaarste dat je hebt is tijd, tijd met elkaar: regelmatig vragen hoe het gaat en voor elkaar klaarstaan als het echt nodig is.

Perkins heeft met zijn groep vertrouwde vrienden een aantal richtlijnen opgesteld, die hen helpen rein te blijven:

1. Ik wil als Jezus Christus worden. Ik wil me houden aan wat ik God, mijn vrouw en mijn kinderen beloof. Ik wil seksueel rein zijn.
2. Ik zal er altijd aan denken dat ieder van ons het even moeilijk heeft en even gevoelig is voor zonde.
3. Ik zal onze specifieke problemen nooit met iemand buiten de groep bespreken, tenzij er een misdaad gepleegd is of iemand lichamelijk gevaar loopt.
4. Ik zal nooit tegen iemand uit de groep liegen.
5. Ik zal er altijd van uitgaan dat iedereen in de groep zijn zonde wil verdoezelen, net zoals ik. En daarom sta ik toe dat andere mannen mij gerichte vragen stellen over mijn gedrag, vragen die ik niet kan ontwijken. En zij verwachten dat ik hetzelfde doe.
6. Ik maak een lijst van de rituelen die ik uitvoer, voordat ik mij overgeef aan uitspattingen. Ik laat die lijst aan de groep zien, zodat ze mij in de gaten kunnen houden.

Moreel rein blijven is een dagelijkse strijd, die veel doorzettingsvermogen en teamwerk vereist. Als je merkt dat een kameraad zicht terugtrekt, moet je hem opzoeken. Want teruggetrokkenheid is het eerste teken dat iemand op het punt staat te zwichten. Als je in een groep met mannen betrokken bent die dezelfde strijd voeren, kan het gebeuren dat één van beide zondigt, of de ander kwetst. Dat is het moment dat de vriendschap in een nieuwe, hechtere fase kan overgaan. Veel mannen wantrouwen anderen en proberen hen op veilige afstand te houden. Als je een kameraad bent, moet je echter je leven lang trouw tonen en de wantrouwende ander vriendelijk bejegenen.

Als je rein wilt zijn is de relatie met je echtgenote uiteraard ook van belang. Het voorkomen dat je je overgeeft aan seksuele uitspattingen is nog maar de helft van het verhaal. De andere helft is de relatie met je vrouw. De uitgangspunten daarvoor zijn:

• Je lichaam behoort je vrouw toe (1 Korintiërs 7:3-4). Je moet vinden dat je lichaam haar toebehoort. Maar je mag het lichaam van je vrouw niet opeisen. Het is de bedoeling dat zij zelf bedenkt dat haar lichaam er voor jou is. Seksuele aantrekkingskracht zal dus steeds op je eigen vrouw moeten worden gericht.
• Je moet de seksuele behoeften van je vrouw bevredigen. Het is de bedoeling dat je ontdekt wat haar opwindt, en vervolgens dat doet. Mannen zijn geneigd bij hun vrouw te doen wat zij willen dat zij bij hem doet. Maar het moet andersom. Dat betekent ook dat je haar tempo volgt bij vrijen, en vrouwen hebben nu eenmaal langere tijd nodig. Het betekent ook dat je er met elkaar over moet praten om te ontdekken wat zij fijn vindt.
• Bouw een geestelijke band op. Het is Gods bedoeling dat je lichamelijke relatie een afspiegeling is van je geestelijke relatie met je vrouw.

Ondanks alles wat in dit boek besproken is en de vorderingen die worden gemaakt, zullen mannen af ent toe in het nauw zitten: verleidingen, teleurstellingen of terugvallen zullen je bang maken dat je het niet zult halen. Daarom is het laatste hoofdstuk van het boek een gereedschapskist, dat je kan gebruiken als het op een dag nodig is. Gereedschappen zijn:
- Een kalender. Hierop kruis je niet alleen het aantal dagen aan waarop je rein bent, maar ook de terugvallen en de reden ervan. Na verloop van tijd zal hieruit een patroon blijken. Dat helpt om rituelen in kaart te brengen en te beëindigen.

• Maak een eind aan rituelen.
• Zeg gezonde dingen over jezelf tegen jezelf, leer jezelf zien zoals God je ziet. Hij heeft je onvoorwaardelijk lief.
• Sluit je aan bij of start een hulpgroep.
• Ga aan de slag met vergeving
• Vergeving vinden. God wil je vergeven. Zoek zijn vergeving.
• Vergeving schenken. Dat doe je aan degenen die je pijn gedaan hebben. Ook al zit de pijn diep, Gods vergeving gaat dieper. Hij is voor die vergeving gestorven.
• Vergeving vragen. Bedenk wie je gekwetst hebt in het verleden, en vraag vergeving. Verwacht niet dat de relatie daardoor direct herstelt, maar doe alleen wat op je weg ligt.
• Voed jezelf met de Bijbel. Er zijn veel teksten die je kunnen helpen op momenten van verleiding. Lees ze door en overdenk ze op het moment dat je in verleiding komt of ontmoedigd bent. Perkins geeft een lijst met relevante teksten over verschillende thema’s (zelfbeeld, vergeving, lust, verleiding, onzedelijke gedachten, etc.)
• Bidden. Bidden is belangrijk om echte intimiteit met God te krijgen. Bidden met je vrouw – wat maar heel weinig mannen doen – is belangrijk om echte intimiteit met haar te krijgen. Gebed is hoe dan ook essentieel.
• Vasten. Vasten helpt je om op God gericht te worden en geestelijk versterkt te worden.

Het laatste onderwerp dat wordt behandeld is de vraag of masturberen al dan niet onzedelijk is. In een aantal gevallen is het dat wel, in andere gevallen niet. Er zijn drie richtlijnen:

• De gedachtentest: Jezus veroordeelt fantaseren over andere vrouwen (Mattheüs 5:28). Masturberen is verkeerd als dat samengaat met het lezen van of kijken naar porno. De gedachten erbij maken masturberen dan verkeerd.
• De zelfbeheersingstest: dwangmatig masturberen is verkeerd. Als je geen weerstand kan bieden aan de drang, is het verkeerd.
• De liefdestest: masturberen is verkeerd als je daardoor niet aan je behoeften van je vrouw kan voldoen. Iemand kan in seksueel opzicht uitgeput raken, waardoor zijn vrouw eronder lijdt.

Bill Perkins – Als mannen de verleiding weerstaan. Rein leven in een onreine wereld. Uitgeverij Barnabas, ISBN 9050309518,